چشم انداز اقتصادی سال ۲۰۱۷

0
429

در آستانه فرا رسیدن سال جدید میلادی، معمولاً بسیاری از مراکز و نهادهای مهم بین‏‌المللی، نسبت به ارائه چشم ‏انداز‏های مختلف برای سال آتی اقدام می‎نمایند. هرچند که این قبیل نهادها، اهداف آشکار و پنهانی در خصوص ارائه چشم اندازها دارند، اما مروری بر دیدگاه‌‏های ارائه شده، برای اقتصاد ایران نیز می‎تواند دارای حاوی پیام‌‏های مختلف و گوناگون باشد.
لازم به ذکر است که بسیاری از پیش‌‏بینی های مراکز و نهادهای بین المللی محقق نمی شوند. بعنوان نمونه می‏ توان به پیش‌بینی ‏های سال گذشته نشریه معتبر بین المللی اکونومیست اشاره داشت.
اکونومیست پیش بینی می کرد که بریتانیایی ها با اختلاف اندک به ماندن در اتحادیه اروپا رای می دهند و همچنین هیلاری کلینتون در انتخابات آمریکا پیروز می شود. گرچه برخی از پیش‌بینی های اکونومیست اشتباه بودند، اما بسیاری از آنها نیز درست از آب درآمدند. پیش بینی این نشریه درباره اینکه در میان اقتصادهای نوظهور بزرگ، هند سریع ترین رشد را خواهد داشت و یا صادق خان در انتخابات شهرداری لندن پیروز خواهد شد، محقق گردیدند. همچنین اکونومیست به درستی پیش بینی کرد که واقعیت مجازی، روند اصلی تکنولوژی در سال ۲۰۱۶ است.
در این گزارش چشم انداز اقتصادی دو نهاد مهم بین المللی همچون صندوق بین‏ المللی پول(IMF) و سازمان خوارو‌بار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، برای سال ۲۰۱۷ اشاره خواهد شد.
الف- صندوق بین‌‏المللی پول
صندوق بین‌المللی پول، پیش‏بینی می کند با توجه به چالش‌ها و بی‌ثباتی‌های مختلف که در عرصه‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی، سال ۲۰۱۷ نسبت به سال ۲۰۱۶ ، شاهد پیشرفت چندانی در زمینه رشد اقتصادی جهان نخواهد بود. صندوق به ۳ چالش اصلی پیش روی اقتصاد جهان در سال آینده میلادی تاکید دارد.
۱- ترویج سیاست‌‏های حمایتگرانه: با توجه به برگزاری انتخابات در کشورهای فرانسه، آلمان و هلند در سال ۲۰۱۷ و تبلیغات احزاب راستگرای افراطی در این کشورها، احتمال اتخاذ سیاست‌های حمایتگرایانه وجود دارد. این امر عامل محدودکننده رشد اقتصادی در حوزه یورو خواهد بود. با توجه به خروج تدریجی بریتانیا از اتحادیه اروپا که از سال ۲۰۱۷ آغاز خواهد شد، روند حمایت‏گرایی حتی می‎تواند تشدید شود. یکی از شعارهای اصلی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا نیز معطوف بر حمایت‏گرایی و محدودسازی تجارت آزاد در پیمان‏های منطقه‎ای و همچنین نسبت به سازوکارهای جهانی شدن بود. لذا سیاست‌هایی محدود‌کننده تجارت که به نوعی «تخلف اقتصادی» نسبت به اقتصاد بازار است، رشد اقتصادی، رشد مشاغل و دستمزدها را محدود می‌کند و موجب ضعیف‌تر شدن چشم‌انداز اقتصادی جهان می‌شود.
۲- افزایش اندک قیمت کالاها: قیمت کالاها هم‌ موجب کندی رشد اقتصادی در برزیل، روسیه، نیجریه و دیگر کشورهایی شده است که تصور می‌شد ستارگان اقتصادی سال ۲۰۱۶ باشند. صندوق پیش‌بینی می‌کند، قیمت کالاها در سال ۲۰۱۷ بهبود اندکی خواهد داشت. قیمت پایین کالاها به اقتصادهای نوظهور به شدت آسیب وارد خواهد ساخت. گرچه در اقتصادهای نوظهور آسیایی و به ‌ویژه هند، نشانه‌هایی از بهبود شرایط اقتصادی دیده می‌شود، اما کشورهای آفریقای سیاه، آفریقای جنوبی، کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و کشورهای خاورمیانه شرایط چندان خوبی نخواهند داشت.
۳- سازمان اوپک: بازار جهانی نفت شاهد افزایش عرضه نسبت به تقاضا است و این وضعیت موجب کاهش قیمت نفت شده است. لذا اگر سازمان اوپک نتواند برای کاهش تولید نفت به توافق برسد، قیمت نفت در سال آتی افزایش قابل ملاحظه‎ای نخواهد داشت و این امر، وضعیت کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) را بدتر خواهد کرد.
نتیجه گیری: رکود اقتصادی به وجود آمده در برخی از اقتصادهای نوظهور و کندی رشد اقتصادی در کشورهای توسعه یافته در سال ۲۰۱۶ ،حاکی از آن است که سال ۲۰۱۷ نیز سالی پرچالش برای اقتصاد جهان خواهد بود. سال آینده، رهبران جهان برای حفظ روند احیای اقتصادی جهان روزهای دشواری را پیش‌رو خواهند داشت و این درشرایطی است که جنگ‌، تروریسم و دیگر تهدیدها نیز به چالش‌های اقتصادی افزوده خواهند شد.

ب: سازمان کشاورزی و خواروبار جهانی
۱- وضعیت امنیت غذایی:
امنیت غذایی، به ‏عنوان یکی از اصلی‏‌ترین اهداف رفاه اجتماعی در سراسر جهان محسوب می‏‌شود. امنیت غذایی از لحاظ عرضه و تقاضا می‌‏تواند مورد تهدید قرار گیرد.
۱-۱- از لحاظ تقاضا: امنیت غذایی از لحاظ تقاضا به سبب افزایش جمعیت جهان و بهبود درآمد کشورهای در حال توسعه، مورد تهدید واقع می‏شود. چرا که دو مولفه مزبور، سطح تقاضا برای مواد غذایی و محصولات کشاورزی را افزایش می‏دهد.
۱-۲- از لحاظ عرضه: تغییرات آب و هوا و کاهش تولید، به ‏عنوان عوامل اصلی تهدید در حوزه عرضه محسوب می‎شوند. کاهش عرضه موجب کاهش در آمد کشاورزان و سپس افزایش تعداد فقرا می‎شود.

۲- تناقض در بخش کشاورزی
همانطور که گفته شد، تغییرات آب و هوا در کاهش عرضه محصولات کشاورزی و امنیت غذایی موثر است. اما بخش کشاورزی نیز در تغییرات آب‌وهوایی اثر گذار است. این بخش یکی از منابع اصلی انتشار سه گاز گلخانه‌ای دی‌اکسید کربن‌، متان و اکسید نیتروژن می‎باشد. در چند سال اخیر انتشار گازهای گلخانه‌ای در بخش کشاورزی به‌شدت افزایش یافته است. بر این اساس کودها و فضولات حیوانی از منابع مهم انتشار گاز متان به‌شمار می‌روند. همچنین انتشار اکسید نیتروژن، به‌طور غیرمستقیم و در فرآیند کوددهی (غالباً از نوع ازت) به محصولات کشاورزی رخ می‌دهد.
با توجه به تغییرات دمایی که بازدهی تولیدات کشاورزی را تحت ‌تاثیر قرار داده است سیستم غذایی و کشاورزی جهان نیازمند تغییرات اساسی است. این تغییرات باید به‌گونه‌ای باشند تا این بخش‌ها با فرآیند گرم شدن زمین سازگار شوند. بر این اساس تولید محصولاتی که در برابر گرما مقاوم‌ هستند و بالاترین کارآیی استفاده از نیتروژن را دارند، باعث افزایش در عرضه، بهبود بهره‌وری و ارتقای سطح درآمدی کشاورزان خواهند شد.
یکی از راهکارهای اساسی که توجه باید مدنظر قرار گیرد،«کشاورزی سازگار با آب ‌و هوا» است این راهکار موجب افزایش پایدار بهره‌وری، افزایش مقاومت و انعطاف‌پذیری کشاورزان در مقابله با شوک‌های مختلف و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای می‎شود.

نظر بدهید