آرتور لوییس (Arthur Lewis)

0
307

ناظراقتصاد: آرتور لوییس (Arthur Lewis) در تحقیقات کشورهای در حال توسعه چهره برجسته و پیشرویی دارد. کارهای اصلی او در اواسط دهه ۱۹۵۰ شامل «توسعه اقتصادی با عرضه نامحدود نیروی کار» و «نظریه رشد اقتصادی» بوده است. لوئیس به بررسی عوامل فقر در بین جمعیت‌های کشورهای در حال توسعه پرداخت که در میزان نامطلوب توسعه اقتصادی آنها نقش اساسی دارند.

آشنایی با زندگی آرتور لوییس
لوییس در سال ۱۹۱۵ در سن لوسیا متولد شد. او پس از اتمام تحصیلات متوسطه در سن لوسیا، در سال ۱۹۳۴ به مدرسه عالی اقتصاد لندن پیوست و در سال ۱۹۳۷ فارغ‌التحصیل شد. او از سال ۱۹۳۸ ، تدریس در مدرسه عالی اقتصاد لندن را انتخاب کرد و تا سال ۱۹۴۸ در همین شغل باقی ماند. لوییس در اوایل دهه ۱۹۴۰ فوق-لیسانس و دکترای خود را از دانشگاه منچستر گرفت. او در سال ۱۹۴۸ به استادی کرسی اقتصاد دانشگاه منچستر رسید و دوره پرباری را در این دانشگاه آغاز کرد. او ابتدا کتاب بررسی اقتصادی را تألیف و سپس به انتشار کتاب اصول برنامه‌ریزی اقتصادی و کتاب نظریه رشد اقتصادی مبادرت کرد. لوییس در عین حال به عنوان مشاور امور کشورهای در حال توسعه با سازمان ملل متحد همکاری داشت. او مدتی نیز به کشورهای مختلف از جمله نیجریه و غنا مشاوره اقتصادی میداد.
لوییس در سال ۱۹۵۸ دانشگاه منچستر را ترک کرد و به عنوان رییس مؤسسه آموزش جزایر هندغربی مشغول به کار شد و در سال ۱۹۶۳ که این مؤسسه به دانشگاه تبدیل شد لوییس به عنوان معاون اول آن برگزیده شد. در سال ۱۹۶۳ لوییس از دربار بریتانیا نشان گرفت و در همین سال به آمریکا رفت تا در دانشگاه پرینستون تدریس کند. او در سال ۱۹۷۰ رئیس بانک عمران منطقه کارائیب شد، ولی در سال ۱۹۷۳ مجدداً به دانشگاه پرینستون پیوست. موضوع آثار لوییس به تدریج از اقتصاد برنامه‌ریزی به اقتصاد تطبیقی گرایش پیدا کرده است.
درجات افتخاری زیادی از دانشگا ههای آمریکا، اروپا و آفریقا دریافت و در « ویتزمن » ۱۹۷۳ رئیس افتخاری مؤسسه – کرده و در دوره ۱۹۶۶ سال ۱۹۸۲ رئیس انجمن اقتصاددانان آمریکا شد. خلاصه اینکه لوییس اقتصادانی است با بضاعت علمی فراوان که توانسته معرفت علمی را با امور عملی پیوند دهد. سر آرتور لوییس به سال ۱۹۹۱ و در سن ۷۶ سالگی درگذشت.

نظریات اقتصادی آرتور لوییس
• مدل توسعه اقتصادی؛ اثر مشهور او نظریه توسعه اقتصادی که در ۱۹۵۵ ارائه شد، یکی از نخستین کتابهای درسی مربوط به مسائل توسعه در جهان سوم محسوب می‌شود که در دوره پس از جنگ منتشر شده است. او مقاله «توسعه اقتصادی با عرضه کار محدود» را نیز به سال ۱۹۵۴ نوشته بود که بارها توسط اقتصاددانان دیگر مورد اشاره قرار گرفت.
• این مقاله به مشخصات اقتصادهای دوگانه اشاره می‌کند که در آن بخش کوچکی از اقتصاد شهری و صنعتی شده در مقابل بخش بزرگی از اقتصاد روستایی با محوریت کشاورزی در میان گرفته شده، درست همانند جزیره‌ای که توسط اقیانوسی احاطه شده باشد. اما از طرفی هم به بخش صنعت توجه بی شتری معطوف می شد، بنابراین معمولا پیشرفت بخش صنعت به مدد توجهات، بیشتر خودنمایی می کرد. اولین و مشهورترین مدل توسعه‌ای که به طور ضمنی به فرایند مهاجرت از روستا به شهر توجه کرد، مدل آرتور لوئیس (۱۹۵۴) است که بعدها توسط جان فی و گوستاو رانیس (۱۹۶۱) توسعه یافت و به مدل توسعه لوئیس- فی- رانیس(L-F-R) معروف شد.
این مدل به عنوان نظریه عمومی فرایند توسعه« نیروی کار مازاد » ملت‌های جهان سوم در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ شناخته شد.
در این مدل، اقتصاد شامل ۲ بخش است: بخش سنتی یا بخش روستایی موجود که مشخصه آن بهره‌وری بسیار پایین و مازاد نیروی کار است. بخش صنعتی یا درون شهری که بهره‌وری آن بالا است و نیروی کار، به تدریج از بخش روستایی، جذب آن می‌شود. این مدل بر فرایند انتقال نیروی کار و رشد اشتغال در بخش صنعتی (مدرن)، تمرکز می‌کند که ناشی از گسترش و رشد تولید در آن است. سرعت این انتقال، به نرخ تراکم سرمایه صنعتی در بخش مدرن، وابسته است. نرخ تراکم سرمایه نیز به مازاد سودهای به دست آمده در بخش مدرن، بستگی دارد. فرضیات اساسی این نظریه این است که سرمایه‌داران، تمامی سودهای حاصله را دوباره سرمایه‌گذاری می‌کنند و سطح دستمزدها در بخش شهری ثابت بوده و مقداری (حدود ۳۰ درصد) بالاتر از مناطق سنتی روستایی است. با این وجود، عرضه نیروی کار به مناطق شهری کاملاً کشش‌پذیر و پرجاذبه محسوب می‌شود. این جریان تا جایی ادامه مییابد که همه نیروی کار مازاد بخش سنتی (روستایی)، جذب بخش مدرن شهری شوند. از آن به بعد، منحنی عرضه نیروی کار شیب مثبت خواهد داشت، به این معنی که اشتغال و دستمزد شهری با یکدیگر رشد خواهند کرد. انتقال ساختاری اقتصاد با ایجاد تعادل در جابجایی فعالیت‌های اقتصادی از بخش کشاورزی روستایی به صنعت شهری اتفاق خواهد افتاد. بنابراین در مدل لوئیس می‌بینیم که پس از مدتی با پیچیده‌تر شدن مسائل اقتصاد دوگانه، وابستگی درونی بین عملکردهایی که بخش‌های صنعتی پیشرفته و کشاورزی عقب مانده باید نشان می‌دادند، بیش از پیش به چشم می خورد. بخش عقب مانده یا کشاورزی که توجه کمی را به خود جلب کرده بود، نه تنها منابع جدید مالی را به سمت خود نمی کشید، بلکه باید منابع خود را به نفع بخش صنعتی نیز آزاد می‌کرد و بخش صنعتی هم به نوبه خود باید قادر می‌بود که به جذب این منابع بپردازد. اما نه آزاد کردن این منابع و نه جذب آنها، به خودی خود برای وقوع توسعه اقتصادی کفایت نمی‌کرد. در واقع این دو بخش به یکدیگر وابستگی درونی داشتند و تکیه بیش از اندازه به بخش صنعت موجد توسعه یافتگی اقتصادی نخواهد بود. نیروی کار در اقتصادهای دوگانه با دستمزد ثابتی معادل حداقل آن چه در کشاورزی سنتی دریافت می دارد، حاضر به قبول شغل در بخش صنعت است و چون بی کاری پنهان در بخش کشاورزی وجود دارد، عرضه کار فراوان لااقل در مراحل اولیه برای صنعتی شدن فراهم است. در مراحل بعدی، مازاد نیروی کار مرحله به مرحله از بین خواهد رفت و دراین صورت تنها افزایش دستمزد است که باعث می شود نیروی کار از بخش کشاورزی به بخش صنعت روی آورد. اگر در بخش کشاورزی فرآیند تولید را کاربر و در بخش صنعتی سرمایه بر بدانیم، ممکن است شیوه فنی در صنعت، مانع از پیشرفت در بخش کشاورزی شود و این به نوبه خود بر فرآیند توسعه نیافتگی صحه بگذارد. زیرا، نیروی کار می تواند فقط از کشاورزی به صنعت و هماهنگ با سرعت رشد سرمایه جذب شود. همچنین، سرمایه پذیری به تنهایی فرصت‌های اشتغال را در صنعت محدود ساخته و بیکاری شهری را تشدید می کند، کم کاری را در بخش کشاورزی تداوم بخشیده و بنابراین رشد بهره وری در بخش کشاورزی ممکن است به آرامی کاهش یابد (شهرآبادی و بشیری، ۱۳۸۸، صص ۸۰-۸۱).

آثار آرتور لوییس

• (۱۹۴۹a), Economic Survey, 1919–۱۹۳۹, London: George Allen & Unwin.

• (۱۹۴۹b), Overhead Costs, London: George Allen & Unwin.

• (۱۹۵۰), The Principles of Economic Planning, London: George Allen & Unwin.

• (۱۹۵۴), ‘Economic Development with Unlimited Supplies of Labour’, Manchester School of

• Economic and Social Studies, 22, May, pp. 139–۹۱.

• (۱۹۵۵), The Theory of Economic Growth, London: George Allen & Unwin.

• (۱۹۶۵), Politics in West Africa, Oxford: Oxford University Press.

• (۱۹۶۶), Development Planning: The Essentials of Economic Policy, London: George Allen & Unwin.

• (۱۹۶۹), Aspects of Tropical Trade, 1883–۱۹۶۵, Stockholm: Almquist & Wicksell.

• (۱۹۷۸), Growth and Fluctuations: 1870–۱۹۱۳, London: George Allen & Unwin.

• (۱۹۸۳), Selected Economic Writings of W. Arthur Lewis (ed. M. Gersovitz), New York: New York University Press.

آثاری درباره آرتور لوییس

• Findlay, R. (1980), ‘On W. Arthur Lewis’ Contributions to Economics’, Scandinavian Journal of Economics, 82 (1), pp. 62–۷۹.

نظر بدهید