قاچاق؛ اقتصاد پنهان

0
168

ناظراقتصاد: در علم اقتصاد به صورت مشخص به ورود و خروج کالا که مخفیانه از مرزهای کشور وارد یا خارج شود، قاچاق می‌گویند. دانشمندان علم اقتصاد، از پدیده قاچاق تحت عنوان اقتصاد پنهان نیز یاد کرده‌اند. صادرات یا واردات کالاهای ممنوعه و انحصاری، مثل انسان، مواد مخدر، زنان و کودکان، سوخت، نفت، گازوئیل، بنزین، اعضای بدن، دارو، ارز، جنگ‌افزار، خاویار، مشروبات الکلی و ده‌ها مورد دیگر، را می‌توان از مصادیق قاچاق نامید. این‌ها تعاریفیست که به طور قطع می توان گفت تمامی اقشار تاثیرگذار جامعه می‌دانند. یا حتی اگر ندانند با آسان‌ترین و سریع‌ترین روش ممکن کسب اطلاعات این روزگار، عینا همین جملات را در اولین پیشنهاد هر موتور جستجوگری پیدا خواهند کرد. مورد دیگری که همگان به طور قطع در جریان هستند، مضرات این پدیده در اقتصاد و مشکلاتی که در زندگی عادی مردم به وجود می‌آورد، شامل افزایش بیکاری، کاهش تولید داخل، فرار سرمایه‌گذاران، کاهش درآمد دولت و مشکلاتی از این دست می‌شود.

بهره بانک ها، تولید، قاچاق
محمد صادق مشایخ ریاست کمیسیون توسعه اقتصادی بنیاد امید ایرانیان در جلسه‌ای با محوریت موضوع قاچاق در محل برگزاری این کمیسیون تشکیل شد، اشاره کرد: بعد از گذشت ۴۰ سال از انقلاب اسلامی هنوز هم راه طولانی داریم تا به اهداف و مقاصد مورد نظر انقلاب برسیم. خود به عنوان شخصی که در انقلاب حضور داشتم و آرمان ارزشمند زندگیم بود الان هنوز به حد دلخواهم به نتیجه مورد نظر نرسیده ایم. وی عامل اصلی رشد و پیشرفت و امنیت یک کشور را در گرو داشتن اقتصاد سالم و امنیت اقتصادی کشور می داند. به عقیده مشایخ مشکل و گره اصلی اقتصاد ما، مشکلات تولید است که به دلیل بالارفتن هزینه و ناهمواری های راه،به بن بست رسیده و یا به سختی به حیات خود ادامه می دهد. در مقابل یک شیوه ساده کسب درآمد که بدون نیاز به تخصص و بی دردسرهر شخصی قادر به انجام آن است بحث سپرده گذاری در بانک هاست. اگر سرمایه ای هست در بانک ها سپرده می شود و به دلیل سود بالا در مدت زمان کوتاهی افزایش چشمگیری خواهد داشت. پس واحدهای تولیدی به تدریج تعطیل شده،کالاهای مصرفی دیگر تولید نمی شوند و به ناچار وارد می شوند. و باتوجه به شرایط اقتصادی و قانونی ایران متاسفانه راه برای فعالیت و سودآوری قاچاق بیشتر و بیشترمی شود.

تولید و قاچاق ، والد و مولود
رابطه بین قاچاق و تولید درکشور، رابطه ای بسیار ساده و در عین حال پیچیده است. از طرفی بر هیچ کس پوشیده نیست که پرشدن بازار ایران از اجناس خارجی با قیمت مناسب مسلما باعث تعطیلی واحدهای تولیدی می شود و از آن طرف تعطیلی تولیدی ها با توجه به نیاز مصرف هر کالا باعث ورود و رونق قاچاق می شود. پیچیدگی این رابطه در اینجاست که کارشناسان این حوزه با بررسی های علمی و جامع اعلام کنند کدام یک در ابتدا وجود داشته و سپس دیگری را به وجود آورده است. به نوعی همان حکایت پیدایش مرغ و تخم مرغ اندر احوالات اقتصاد ما و مشکلات آن. پیشنهاد شهریار عامری عضو کمیسیون توسعه بازرگانی بنیاد امید ایران این است که قبل از هر اقدامی باید مشکلات اقتصادشناسایی شود. سپس هر شخص و نهادی با توجه به حوزه فعالیت و قدرت اجرایی خود، راه حلی در حد توان ارائه دهد. به عنوان مثال آیا کنترل و پیگیری محموله قاچاق ماشین های گران قیمت با ارزش بسیار بالا در توان و حوزه اختیارات ما هست؟ و یا طرح هایی که در این زمینه ارائه می دهیم ضمانت اجرایی می تواند داشته باشد؟ چرا که در هیچ کتاب یا سیستم مدیریتی، بحث مدیریت و یا ارائه طرح اقتصادی در کنار مشکلات بیان نشده است. اصول این هست که در ابتدا مشکلات شناسایی ومرتفع شوند سپس سیستم پیاده سازی و طرح ها ارائه و اجرا شوند.

حقوق مردم، کیفیت کالا، قاچاق
مسئله مهم دیگر حفظ حقوق مردم است. مردم ایران مردمی آگاه با سلیقه خاص و لایق هستند. اولویت هر نظام برخاسته از ملت باید احترام به مردمش باشد. ازسوی برخی کارشناسان بیان می شود که عدم کیفیت کالاهای تولیدی ایران باعث ورود کالای خارجی می شود که خود بحث جداگانه و بررسی شرایط هر صنف تولیدی در شرایط موجود ایران و جهان را دارد. چراکه متاسفانه اقتصاد ما به شدت تاثیر پذیر از عوامل مختلف داخلی و خارجی از هر گوشه دنیاست. عده ای هم معتقدند که این پدیده قاچاق هست که باعث زیاد شدن کالاهای نامرغوب در بازار شده. چرا که کالاهای وارداتی حتما در ابتدا و گمرک باید استانداردهای تعیین شده رو کسب کنند و سپس وارد شوند. کالاهای ساخت کشور هم که باید در تمام مراحل تولید کاملا تحت نظر اداره استاندارد ورعایت الزامات مربوطه هستند. پس کل اجناس درجه دو سه و یا حتی بالاتر به دلیل ارزان تر بودن و سوآوری بیشتر توسط قاچاقچیان از خارج خریداری و به صورت غیر قانونی وارد بازار می شود. مساله را خیلی ساده به این شیوه می توان بیان کرد: مردم کالای مرغوب و باکیفیت می خواهند، قادر به تولید نیستیم، مجبور به واردات می شویم از طرفی دیگر به علت حمایت از مصرف کننده تعرفه های ورود کالا را بالا می بریم. طبق نظر کارشناسان می توان گفت این امر به تنهایی سهم بسزایی در توسعه پدیده قاچاق دارد.

آمارها و میزان قاچاق
در اصل هیچ آمار دقیقی نباید برای میزان قاچاق در کشور وجود داشته باشد چرا که قاچاق خود به معنی خارج از کنترل بودن و نامحسوس بودن است. ملاک های ما برای اندازه گیری میزان وخامت اوضاع، اعلام محموله های قاچاق کشف شده است که خیلی بالاست. در همین یک هفته گذشته کشف محموله های زیادی گزارش شدند از نیشابور و ملارد تا تهران و بوشهرکه ارزش هرکدام با واحد میلیارد ریال بیان شدند. از طرف دیگر مقایسه آمارهای رسمی در این زمینه کارساز است. به عنوان مثال میزان صادرات از هرکشور به کشور ما در آمار رسمی بصورت سالیانه از طرف صادر کننده قابل دسترسی است و از طرفی میزان واردات ما از همان کشور هم جزو آمار گمرکات موجود است ما به التفاوت این دو رقم که احتمالا عدد بزرگی هم هست یعنی وارد شده بصورت قاچاق!

اتحاد نامقدس تولیدکنندگان و قاچاقچیان!
مسعود دانشمند عضو هیئت رییسه اتاق بازرگانی و همچنین عضو کمیسیون توسعه بازرگانی امید ایرانیان، در این زمینه می گوید: اتحاد نامقدس تولیدکنندگان و قاچاقچیان مسئله ایست که مشکلات شدیدی برای اقتصاد ایران به وجود آورده است. به تعبیری از این طریقنان از سفره کارگر ایرانی برداشته می شود و سر سفره کارگران خارجی گذاشته می شود.درنتیجه کارگر ایرانی روز به روز فقیرتر و کارگر خارجی روز به روز غنی تر. متاسفانه پدیده قاچاق پدیده ایست که درکشور ما از زمان های بسیار قدیم وجود داشته است ولی برخوردی سیستماتیک با آن صورت نمی گیرد. در اصل برخورد با قاچاق بیشتر به صورت پلیسی و داغ و درفشی است که تا به حال جواب نداده است. در بسیاری کشورهای دنیا اصلا قاچاقی وجود ندارد یعنی کشورهایی هستند که به روشی توانسته اند قاچاق را ریشه کن کنند. به عنوان مثال بین ۱۲ کشور اتحادیه اروپا و یا حتی ۶ کشور جنوبی خلیج فارس. پس راه حلهایی برای از بین بردن قاچاق در دنیا وجود دارد که می توان همان ها را استفاده کرد و نتیجه گرفت. البته اگرهر راه حل با روش درست خودش انجام پذیرد. به عنوان مثال ما طرح شبنم یا شناسه دار کردن کالاها را امتحان کردیم اما از گمرکات.در صورتی که شناسه کالا باید از اولین مرحله یعنی تحویل از سازنده همراه کالا باشد تا آخرین مرحله یعنی فروش در مغازه ها. به این ترتیب ردیابی و شناسایی کالای قانونی و قاچاق بصورت کامل حتی توسط مصرف کننده نهایی قابل انجام است. برای داشتن اقتصادی سالم ترشفافیت و تعرفه نیاز داریم. باید به جایی برسیم کهخریدار جنس درجه دو دقیقا متناسب با کالایی که انتخاب کرده است پول دهد وطالب کالای درجه یک نیز هزینه های درجه یک پرداخت کند. به عبارتی گندم نمای جو فروش نمی خواهیم. مشکل دیگر ما به نوعی جزیره ای کار کردن نهاد و سازمان های متولی و تاثیرگذار روی یک مسئله خاص هستند. به عنوان مثال در مورد امر قاچاق اگر سه وزاتخانه تصمیم گیر و تاثیر گذار هستند هرکدام به تنهایی کارنامه ای درخشان در اقدامات انجام شده ارائه می دهند ولی در عمل و درکنار یکدیگر نتیجه مثبت زیادی دیده نشده است. به نوعی همان حکایت پای فیل در تاریکی که هرکس از دید خود برداشت متفاوتی از موقعیت دارد و عمل می کند. دانشمند معتقد است اقدامات اولیه در جهت رفع این معضل اول بحث آموزش است و دوم خصوصی سازی کامل بحث های اقتصادی و در کنار آن نظارت و هدایت و حمایت همه جانبه دولت.

نظر بدهید