خلاصه گزارش دیده‌بان جهانی کارآفرینی(GEM) در سال ۲۰۱۶

0
907

ناظراقتصاد: دیده بان جهانی کارآفرینی (GEM)، در سال ۱۹۹۹ با مشارکت کشورهای انگلیس، آمریکا، فنلاند و ایرلند، دانشگاه بابسون و دانشکده کسب و کار لندن و با حمایت بنیاد کارآفرینی کافمن ایجاد شد. دیده بان جهانی کارآفرینی، یک کنسرسیوم دانشگاهی متشکل از تیم‌های علمی-پژوهشی است که مأموریت اصلی آن ارزیابی و ارائه داده‌های پژوهشی معتبر در سطح بین المللی در خصوص فعالیت‌های کارآفرینانه ‌است. زیرا در دنیا تا قبل از تأسیس GEM داده‌های ارزشمند برای پژوهش در زمینه کارآفرینی در سطح ملی و بین‌المللی وجود نداشته‌است.

چارچوب مفهومی دیده بان جهانی کارآفرینی (GEM)، ویژگی‌های چندوجهی کارآفرینی را به تصویر می‌کشد و وضعیت ویژگی و نگرش‌های کارآفرینانه، انواع فعالیت‌های کارآفرینانه مانند کارآفرینی نوظهور، کارآفرینی جدید، کارآفرینی نوپا، کارآفرینی تثبیت شده و خروج از کسب و کار و اشتیاق به رشد کارآفرینانه شامل رشد کسب و کار، نوآوری، بین المللی شدن کسب و کارها را ارائه می‌کند. شرایط چارچوب کارآفرینانه نیز به عنوان عامل مستقیم موثر بر فعالیت های کارآفرینانه مفهوم سازی شده و اندازه گیری می‌شود. دیده بان جهانی کارآفرینی (GEM)،کشورها را بر مبنای سطح توسعه اقتصادی به سه دسته اقتصادهای منبع محور، کارآیی محور و نوآوری محور دسته‌بندی می‌کند. با توجه به این دسته‌بندی امکان مقایسه کشورها در سطوح اقتصادی فراهم آمده است. مطابق این دسته بندی‌ها ایران جزو اقتصادهای منبع محور به لحاظ توسعه اقتصادی می‌باشد. در ادامه خلاصه یافته‌های دیده بان جهانی کارآفرینی برای سال ۲۰۱۶-۲۰۱۷ ارائه می‌گردد.

ارزش های اجتماعی در مورد کارآفرینی
باوجود این که در نگاه نخست، نگرش‌های اجتماعی تاثیر مستقیمی در ترویج کارآفرینی ندارند، اما بایستی گفت که این نگرش‌ها و ادراکات نقشی اساسی در خلق فرهنگ کارآفرینی ایفا می‌کند. فعالیت‌های کارآفرینی توسط مردمی که در فرهنگی خاص و شرایط اجتماعی خاصی زندگی می‌کنند به وقوع می‌پیوندد، و به همین دلیل ادارک مثبت و یا منفی نسبت به کارآفرینی می‌تواند تاثیر شدیدی بر جاه طلبی کارآفرینانه شرکت‌های موجود و یا کارآفرینان بالقوه داشته باشد.
دیدبان جهانی کارآفرینی این نگرش‌ها را در اقتصادهای مختلف سنجیده است.
در اقتصادهای کارایی محور حدود دو سوم افرادی که در سن فعالیت اقتصادی قرار دارند اذعان داشته اند که شروع یک کسب و کار گزینه شغلی مناسبی است، این میزان در اقتصادهای منبع و نوآوری محور حدود ۶۰ درصد پاسخ گویان را شامل می‌شود.
دیده بان جهانی کارآفرینی , GEM         نمودار۱: میانگین ارزش‌های اجتماعی گروه‌های اقتصادی در مورد کارآفرینی در ۶۱کشور(گروه سنی ۱۸تا۶۴ سال)

در رابطه با ارزش‌های اجتماعی نسبت به کارآفرینی بایستی گفت که در بین ۶۱ اقتصادی که دیده بان جهانی کارآفرینی توانسته اطلاعات و دیدگاه‌های آنها را در این زمینه مشخص کند، رتبه ایران ۵۲ بوده است.

فعالیت کارآفرینانه نوپا(TEA)

• فعالیت کارآفرینانه نوپا به فعالیت‌های کارآفرینانه نوظهور و جدید در بین جمعیت بزرگسال (۶۴-۱۸) سال اشاره می‌کند. این شاخص بر اساس ویژگی‌های جمعیت شناختی مانند جنسیت، سن، همچنین اثرات یا نتایج کسب و کارهای نوپا مانند رشد، نوآوری، صادرات و حتی بر حسب بخش‌های مختلف اقتصادی قابل محاسبه می‌باشند. همچنین کارآفرینی سازمانی نیز میزان نقش کارکنان در فعالیت‌های کارآفرینی، اعم از ایجاد و توسعه محصول یا خدمات جدید، راه اندازی واحد کسب و کار جدید و شاخه یا شعبه جدید در شرکت موجود را مورد بررسی قرار می دهد. چنانچه در نمودار شماره(۲) مشخص است اقتصادهای منبع محور بیشترین میزان کارآفرینی نوپا شده را با ۱۶.۸ درصد در خود جای داده است. همچنین کارآفرینی تثبیت شده در این گروه اقتصادی بیشترین فروانی را با ۱۱.۲ درصد دارا است. در زمینه کارآفرینی سازمانی و مشارکت کارکنان در فعالیت‌های کارآفرینانه اقتصادهای مبتنی بر نوآوی نسبت به دو اقتصاد دیگر جایگاه بهتری را(با ۵.۱ درصد) دارند.
دیده بان جهانی کارآفرینی , GEM                     نمودار۲:نرخ کارآفرینی نوپا، تثبیت شده و سازمانی در گروه های مختلف اقتصادی

طبق گزارش ۲۰۱۶ دیده بان جهانی کارآفرینی ، محیط کسب و کار ایران کماکان دارای چالش‌های زیادی بوده است. همچنین در شاخص فعالیت کارآفرینی نوپا رتبه ایران در بین ۶۴ کشور ۲۳ می‌باشد، در شاخص نرخ مالکیت کسب و کارهای تثبیت شده جایگاه کشور در بین ۶۴ اقتصادی مورد بررسی ۹ بوده است که در این شاخص وضعیت نسبتاً بهتری را دارد. همچنین در میزان درگیری کارکنان در فعالیت‌های کارآفرینی (کارآفرینی سازمانی)، رتبه ۴۶ را از آن خود نموده است.

                                         جدول۱: نرخ کارآفرینی نوپا، تثبیت شده و سازمانی در اقتصاد ایران

فعالیت ارزش(%) رتبه( در بین ۶۴ اقتصاد)
فعالیت کارآفرینانه نوپا ۱۲.۸ ۲۳
نرخ مالکیت کسب و کارهای تثبیت شده ۱۱.۶ ۹
کارآفرینی سازمانی ۱.۲ ۴۶


فعالیت در نوع صنعت

کارآفرینان در اقتصادهای منبع محور، بیشتر در بخش‌های کشاورزی ورود پیدا می‌کنند. در مقایسه با دو بخش دیگر که در مراحل توسعه یافته‌تری از نظر صنعتی قرار داشته و فعالیت می‌کنند. با این حال، بزرگترین شکاف در مشارکت صنعتی، در سطح بالایی از فعالیت‌های عمده فروشی/خرده فروشی در میان کارآفرینان در اقتصادهای منبع محور و نیز تأکید بر صنایع مبتنی بر دانش و خدمات در اقتصادهای مبتنی بر نوآوری است.
تقریبا نیمی از کارآفرینان در اقتصادهای منبع محور و کارآیی محور در بخش های عمده فروشی/خرده فروشی فعال هستند. نسبت کارکنان این بخش در اقتصادهای مبتنی بر نوآوری یک سوم است. در مقابل ۴۶ درصد از کارآفرینان در اقتصادهای مبتنی بر نوآوری در بخش اطلاعات و ارتباطات، خدمات مالی، حرفه ای و دیگر خدمات مشغول هستند – که تقریبا دو برابر کارکنان این بخش در دیگر گروه‌های اقتصادی(منبع محور و کارایی محور) است(نمودار۳)
دیده بان جهانی کارآفرینی , GEM                     نمودار۳: نوع صنایع رایج در اقتصادهای منبع محور، کارایی محور و نوآوری محور

از دیدگاه منطقه‌ای، آمریکای لاتین و کارائیب بالاترین سطح فعالیت عمده فروشی/خرده فروشی را در میان کارآفرینان مراحل اولیه داشته است(۵۸٪). بیش از نیمی از کارآفرینان در آفریقا و آسیا و اقیانوسیه نیز در این بخش فعالیت می‌کنند. موانع ورود به این بخش، از لحاظ مهارت و سرمایه مورد نیاز، کم است، که حداقل تا حدی شایع بودن آن را در اقتصادهای کمتر توسعه یافته توضیح می‌دهد. با این حال، این بخش از جمله بخش‌هایی با حاشیه سود کم است و معمولا سطح بالایی از رقابت را در بر می‌گیرد، لذا بازارهای محدود می‌تواند پایداری این کسب و کار را تهدید کند. در اروپا و آمریکای شمالی فقط یک چهارم از کارآفرینان در بخش عمده فروشی/خرده فروشی فعالیت می‌کنند. عمده فعالیت‌های این منطقه در بخش‌های فن‌آوری، مالی و خدمات حرفه‌ای (۴۶٪ و ۵۴٪) است. آفریقا( با ۱۳ درصد) و اروپا(۸ درصد)

ارزیابی اکوسیستم کارآفرینی 
عامل‌های خاص محیطی(اجتماعی، سیاسی و اقتصادی) در ایجاد زمینه‌های تجاری و کارآفرینی منحصر به فرد تاثیر گذار هستند. به منظور ارزیابی اکوسیستم کارآفرینی در کشورهای عضو چرخه GEM، از نظر سنجی سالانه از خبرگان مورد استفاده می‌شود. مانند نظرسنجی‌های دیگر، در این ارزیابی نیز نظر خبرگان از وضعیت خاص ملی پرسیده می‌شود. در نظرسنجی از خبرگان ملی، به جای عوامل اقتصادی عمومی بر ویژگی‌های محیطی که انتظار می‌رود تأثیر قابل توجهی بر نگرش‌ها و فعالیت‌های کارآفرینی داشته باشند تمرکز می‌شود.
در این ارزیابی از کارشناسان خواسته می‌شود که نظرات خود را درباره مهم‌ترین شرایطی که می‌تواند فعالیت‌های کارآفرینانه را ترویج نموده و یا محدود کند بیان کنند. چارچوب کارآفرینانه مورد بررسی توسط دیدبان جهانی کارآفرینی عبارتند از:
تامین مالی، سیاست‌های دولت: مالیات و بوروکراسی، برنامه‌های دولتی، آموزش‌های کارآفرینی در سطح مدسه‌ای، آموزش‌های کارآفرینی پس از دوران مدرسه، انتقال تحقیق و توسعه، دسترسی به زیرساخت تجاری و حرفه‌ای، دینامیک بازار داخلی، شرایط بازار داخلی یا مقررات ورود، دسترسی به زیرساخت‌های فیزیکی و خدمات، زیر ساخت‌های بازرگانی و قانونی، هنجارهای اجتماعی و فرهنگی.
در سال ۲۰۱۶، دیدبان جهانی کارآفرینی داده‌های مربوط به این مولفه‌های اکوسیستم کارآفرینی را با استفاده از مقیاس لیکرت ۱ (بسیار کم کافی) تا ۹ (بسیار کافی) ارائه کرده است. شکل زیر خلاصه‌ای از یافته‌های این تحقیق را ارائه داده است. در کل، زیرساخت‌های فیزیکی در همه اقتصادهای مورد بررسی با میانگین بالای ۶ ، رتبه مثبت و قابل قبولی را کسب کرده است، ضعیف‌ترین وضعیت، مربوط به آموزش‌های کارآفرینی در دوران مدرسه است که میانگین آن ۴ بوده است. همچنین نتایج نشان می‌دهد که در کل وضعیت اکوسیستم کارآفرینی در اقتصادهای نوآورانه شرایط قوی‌تری را داشته است، در در حالی که هر دو گروه اقتصادی منبع محور و کارآیی محور در چندین زمینه شرایط نامطلوبی را داشته‌اند (با امتیازات متوسط کمتر از ۴). در اقتصادهای منبع محور، انتقال تحقیق و توسعه، تامین مالی و سرمایه گذاری در کارآفرینی، و شرایط بازار داخلی یا مقررات ورود به عنوان عوامل محدود کننده کارآفرینی عمل می‌کنند؛ در اقتصادهای کارایی محور، انتقال تحقیق و توسعه و نیز ویژگی هایی چون سیاست‌های دولت: مالیات و بوروکراسی به عنوان عوامل محدودکننده کارآفرینی عمل می‌کند.
از منظر منطقه‌ای، آمریکای شمالی دارای اکوسیستم حمایتی از کارآفرینی است، در حالی که آفریقا و همچنین آمریکای لاتین و کارائیب با حداقل شرایط کارآفرینی مطلوب مبارزه می‌کنند. دو منطقه اخیر ذکر شده دارای میانگین رتبه بندی کمتر از ۴.۰ برای امور مالی، آموزش کارآفرینی در مدرسه، انتقال تحقیق و توسعه و مقررات و شرایط بازارهای داخلی یا مقررات ورود است. آمریکای لاتین و کارائیب همچنین نمرات زیر ۴.۰ را برای سیاست‌های دولت و همچنین مالیات و بوروکراسی گزارش می‌دهند. میانگین رتبه آفریقا برای انتقال تحقیق و توسعه بسیار پایین است (۲.۹). آموزش کارآفرینی در مدرسه نیز در این دو منطقه بسیار ضعیف است و امتیازات کسب شده کمتر از ۳.۰ است (۲.۲ برای آفریقا و ۲.۷ برای منطقه آمریکای لاتین و کارائیب).
دیده بان جهانی کارآفرینی , GEM                                     نمودار۴:وضعیت اکوسیستم کارآفرینی در اقتصادهای مختلف

در ایران نیز چنانچه در نمودار شماره ۵ مشخص است تامین مالی کارآفرینانه، آموزش‌های کارآفرینی در مدرسه، سیاست‌های دولتی در زمینه مالیات و بروکراسی، مقررات ورود به بازار در بدترین حالت قرار داشته و به عنوان اصلی ترین موانع توسعه اکوسیستم کارآفرینی عمل می‌کنند. زیرساخت‌های فیزیکی، داینامیک یا پویایی بازار هم می‌توانند به عنوان محرک اکوسیستم کارآفرینی کشور عمل کنند.

دیده بان جهانی کارآفرینی , GEM                                      نمودار۵:وضعیت اکوسیستم کارآفرینی در اقتصاد ایران

نظر بدهید