الگوی ایده‌آل رفاه در یک اقتصاد نفتی

0
51

ناظراقتصاد: در یک اقتصاد نفتی، الگوی ایده‌ال و پایدار ایجاد رفاه دارای ویژگی‌هایی به شرح زیر است:

🔵 در یک الگوی ایده‌آل فرضی، دولت قاعدتاً باید منابع مالی مورد نیاز برای ایجاد رفاه و ارائه خدماتی مانند امنیت، دادرسی، آموزش، بهداشت، دیپلماسی، حفاظت محیط‌ زیست و ایجاد زیرساخت را از محل درآمدهای مالیاتی تامین کند. حال اگر اقتصاد درآمدهای سرشاری از محل صادرات نفت و سایر ثروت‌های زیرزمینی داشته باشد، کاملا ضروری است که دولت پیش از هر چیز، برای نحوه هزینه کردن درآمدهای حاصل از ذخایر زیرزمینی، یک قاعده مالی وضع ‌کند و به آن پایبند بماند.

رفاه

🔵 در یک الگوی ایده‌آل، بخش معینی از درآمد حاصل از منابع زیرزمینی در زیرساخت‌ها سرمایه‌گذاری می‌شود و باقی آن به صندوق ثروت ملی واریز می‌شود. بخشی از منابع صندوق برای تامین مالی سرمایه‌گذاری‌ها استفاده می‌شود و باقی آن، در بازارهای سرمایه به صورت بلندمدت سرمایه‌گذاری می‌شود.

🔵 در این شرایط،‌ باتوجه به این که منابع کافی برای سرمایه‌گذاری وجود دارد، اقتصاد با نرخی پایدار رشد می‌کند. بخشی از ارزش مازاد ایجاد شده از تولید، پس‌انداز شده و در اقتصاد سرمایه‌گذاری می‌شود. بخش دیگری از آن، که جبران خدمت کارکنان است، به بهبود رفاه خانوار کمک می‌کند. در نهایت، مابقی عواید تولید به عنوان مالیات به دولت پرداخت می‌شود تا هزینه ارائه خدمات دولتی تامین شود.

🔵 در واقع در یک الگوی ایده‌آل، ضمن آنکه منابعی برای آیندگان پس‌انداز می‌‌شود، برای نسل فعلی نیز رفاهی پایدار ایجاد می‌شود که بخش عمده آن از محل درآمدی است که شهروندان خود ایجاد کرده‌اند.

🔵 حال اگر به شرایط واقعی اقتصاد ایران باز گردیم، تامین هزینه‌های رفاه جامعه،‌ نه تنها از محل درآمدهای مالیاتی دولت، بلکه از محل درآمدهای نفتی و حتی ایجاد بدهی توسط دولت تامین می‌شود. در اقتصاد ایران همواره دولت‌ها هزینه‌هایی را برعهده گرفته‌اند که بیش از درآمدهای مالیاتی آنان بوده است.

🔵 در این شرایط دولت‌ها ناچار می‌شوند از محل درآمدهای زیرزمینی برای پرداخت‌های جاری خود هزینه ‌کنند. از آنجا که هزینه‌ها ثابت نمی‌مانند، با افزایش جمعیت و کاهش مستمر بهره‌وری دولت و افزایش اشتهای جامعه برای دریافت رانت‌ها و حمایت‌های بیشتر، دولت‌ها با کسری مستمر بودجه مواجه می‌شوند. دولت‌ها برای جبران کسری ابتدا از سهم پرداخت‌های عمرانی می‌کاهند و چون کافی نیست، برای تامین هزینه‌های جاری اقدام به ایجاد بدهی می‌کنند. از طرف دیگر، چون منابع اندکی برای پرداخت‌های عمرانی باقی می‌ماند و سرمایه‌گذاری در اقتصاد کاهش می‌یابد، اقتصاد با رکود مواجه می‌شود. رکود اقتصادی، منجر به کاهش درآمد سرانه و کاهش رفاه خانوار می‌شود.

🔵 چرخه معیوب رفاه در اقتصاد ایران، روز به روز دولت را بدهکارتر می‌کند، منابع زیرزمینی را تخلیه می‌کند، توان تولید اقتصاد را تضعیف می‌کند، رفاه شهروندان را کاهش می‌دهد و از منابع دردسترس نسل‌های آینده بیش از پیش می‌کاهد. نتیجه ایجاد رفاه از طریق توزیع منابع، قرارگرفتن اقتصاد کشور در چرخه تضعیف رشد و کاهش رفاه است.

نظر بدهید