مروری بر گزارش شاخص جهانی کارآفرینی و جایگاه ایران در آن

0
182

ناظراقتصاد: شاخص جهانی کارآفرینی(GEI) توسط موسسه توسعه جهانی کارآفرینی GEDI تهیه می‌شود. این شاخص، اطلاعات کلیدی برای تقویت جایگاه کارآفرینی کشورها در اختیار سیاست‌گذاران قرار می دهد. هدف موسسه توسعه جهانی کارآفرینی از انتشار این گزارش، تحریک مباحثات سیاستی پیرامون برنامه ها و رویدادهای کارآفرینی و کمک به انتخاب و توسعه الگوهای موفق و برنامه‌های پایدار در این حوزه است “سلطان اکز”، بنیان‌گذار و مدیر موسسه GEDI اعتقاد دارد، لازم نیست کشوری بیشترین تعداد کارآفرین را داشته باشد تا کارآفرین شناخته شود بلکه لازم است تا بهترین کارآفرینان را داشته باشد.
ویژگی های روش شناسانه متمایز GEI برای شناسایی ویژگی‌های متمایز اکوسیستم های کارآفرینی طراحی شده اند و از این رو، سیاست‌های موثر برای این اکوسیستم‌ها را تسهیل می‌کنند که پویایی اکوسیستم کارآفرینی را با محتواسازی اطلاعات انفرادی با اطلاعاتی که وضعیت چارچوب کارآفرینی یک کشور را توضیح می دهد، در نظر می‌گیرد. این روش از ۱۴ شاخص بااهمیت استراتژیک، نگرش، توانایی‌ها و آرمان‌های کارآفرینی استفاده می کند که به سه زیر شاخص تقسیم می‌شوند. مهم این است که از الگوریتمی استفاده می کند تا هم تولید همزمان خروجی سیستم را از طریق تعاملات متقابل انجام دهد و هم شناسایی عوامل تنگنا را که عملکرد اکوسیستم را حفظ می‌کنند، تسهیل می‌کند. هر ستون GEI به عنوان ترکیبی از داده‌ها و داده‌های فردی اندازه گیری می‌شود که شرایط چارچوب مربوط به کارآفرینی را توصیف می‌کنند. به عنوان مثال، مهارت‌های راه اندازی کسب و کار نشان می‌دهد که آیا افراد بالغ فکر می‌کنند که مهارت‌های لازم برای شروع یک سرمایه گذاری جدید را دارند، که با توجه به میزان تحصیلات عالی در کشور محاسبه می‌شود. این چارچوب متغیر استفاده می شود، زیرا سطح تحصیلات بالا در کشورهای با کیفیت آموزش کارآفرینی بالاتر است. به عنوان مثال، شبکه سازی، ترکیبی از چندین فرد از جمعیت بالغ هستند که کسب و کارهای جدید را شروع کرده اند، که با توجه به گستردگی استفاده از اینترنت در کشور، محاسبه می‌شود. این اندازه گیری به این دلیل استفاده می‌شود که اینترنت به گسترش فرصت‌های شبکه کمک می‌کند. بنابراین، رویکرد GEI، نگرش‌ها، توانایی‌ها و اهداف فردی را در بر می‌گیرد؛ این اندازه گیری به این دلیل استفاده می شود که اینترنت به گسترش فرصت‌های شبکه کمک می کند. بنابراین، رویکرد GEI، نگرش‌ها، توانایی‌ها و اهداف فردی را در بر می‌گیرد؛ سپس هر متغیر فردی با یک چارچوب مربوطه که پتانسیل متغیر در سطح فردی را برای کمک به پویایی کارآفرینی با کیفیت بالا تنظیم می‌کند، محاسبه می‌شود. به عبارت دیگر، این رویکرد، مفهومی را که اکوسیستم‌های کارآفرینی توسط افراد ایجاد می‌شود، رد می‌کند، اما تاثیر نهایی اقدامات فردی، توسط شرایط چارچوب کارآفرینی تنظیم می شود. روش GEI دارای دو جنبه مهم دیگر است که اکوسیستم های کارآفرینی را تعریف می‌کنند. اول، آن را به رسمیت می شناسد که ارکان مختلف نیاز به همکاری برای ایجاد یک پویایی اکوسیستم با کیفیت بالادارند. شاخص‌های سنتی قادر به اخذ این جنبه نیستند. در روش‌های شاخص سازی سنتی، اجزای مختلف (ارکان) مجازند جایگزین یکدیگر شوند. و همچنین روش GEI به همان شیوه نیاز دارد که پویای کارآفرینی با کیفیت بالا، علاوه بر ۱۲ جنبه دیگر سیستم، نیاز به ریسک سرمایه گذاری و منابع انسانی نیز دارد. اگر یک یا چند اعضا عملکرد بدی داشته باشد، احتمال دارد عملکرد کلی سیستم را مختل سازد (GEI, 2017). نوآوری های روش شناختی GEI بینش‌های مهم در مورد کارکرد اکوسیستم های کارآفرینی را فراهم می‌کند. مفهوم تنگناها برخی از عواملی است که به طور غیرمستقیم عملکرد سیستم را فراتر از اهمیت عینی خود محدود می‌کنند. با استفاده از روش هایی، می توان هر دو را شناسایی کرد، در حالی که ممکن است در هر سیستم مشخص، تنگنا باشد و در نتیجه عملکرد سیستم مختل شود. اینها نقاط قوتی است که هیچ رویکرد شاخص دیگری نمی تواند ارائه دهد و رویکرد GEI را به طور ایده آل برای تجزیه و تحلیل اکوسیستم های کارآفرینی مناسب می‌سازد.

جایگاه کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا در گزارش ۲۰۱۸ شاخص جهانی کارآفرینی

در این بخش به بررسی رتبه منطقه‌ای(برای کشورهای منتخب خاورمیانه و شمال آفریقا) و امتیاز هر کدام از کشورها برای سال ۲۰۱۸ بررسی خواهیم پرداخت. طبق آمار ارائه شده، منطقه MENA در سال ۲۰۱۸ بیشترین قدرت و نفوذ را در زمینه نوآوری محصول و سرمایه ریسکی نشان داشته است. این منطقه محصولات جدیدی را به بازار عرضه کرده و فناوری های جدید را به هم پیوند داده است، و در عین حال سرمایه برای کمک به رشد اقتصادی منطقه را فراهم کرده است. البته در حوزه رقابت‌پذیری و ریسک پذیری متوسط نمره منطقی در جایگاه ضعیفی قرار دارد.
اقتصادهای باز این منطقه در تجارت جهانی درگیر شده و فعالیت می‌کنند و محیط جذابی را برای سرمایه گذاری در منطقه ایجاد می‌کنند در حالی که کشورهایی دارای بی ثباتی اقتصادی و سیاسی شرایط سرمایه گذاری و فعالیت اقتصادی و کارآفرینانه را بدتر می کند. طبق گزارش شاخص جهانی کارآفرینی، ایران و رژیم صهیونیستی در سال ۲۰۱۸ بهبود نسبی را در امتیاز کلی خود نسبت به سال قبل داشته اند. چنان‌چه در نمودار شماره(۱) نیز نشان داده شده است در منطقه MENA رژیم صهیونیستی از نظر شاخص‌های ارائه شده برای کارآفرینی در سال ۲۰۱۸ رتبه نخست را به خود اختصاص داده است. امتیاز این کشور در زمینه اکوسیستم موجود کارآفرینی ۶۵ ( از ۱۰۰) می باشد. رتبه این کشور در جهان نیز ۱۶ می باشد. در جایگاه بعدی نیز کشور قطر قرار دارد(رتبه قط نیر در سطح جهانی ۲۲ می باشد). در بین ۱۴ کشور منتخب منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، ایران رتبه ۱۱ را به خود اختصاص داده است همچنین رتبه جهانی ایران در سال ۲۰۱۸ برابر با ۷۲ می باشد که نسبت به سال قبل ۴ رتبه صعود داشته است.
شاخص جهانی کارآفرینی

نمودار ۱: مقایسه رتبه‌ای کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا در شاخص جهانی کارآفرینی

در نمودار شماره(۲) نیز امتیاز کسب شده هر یک از کشورهای منتخب خاورمیانه و شمال آفریقا در شاخص جهانی کارآفرینی نشان داده شده است. چنانچه مشخص است، رژیم صهیونیستی با اخذ امتیاز ۶۵ از ۱۰۰ بالاترین امتیاز را در بین کشورهای منتخب به خود اختصاص داده است.

شاخص جهانی کارآفرینی

نمودار۲: امتیاز جهانی کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا در شاخص جهانی کارآفرینی

نمودار شماره(۳) نیز امتیاز اخذ شده ایران در هر یک از زیر شاخص‌های ۳ شاخص توانمندی کارآفرینانه، اشتیاق کارآفرینانه و گرایش کارآفرینانه که ارکان اصلی شاخص جهانی کارآفرینی می‌باشند را برای ایران نشان داده است. چنانچه ملاحظه می‌شود، مهارت کسب و کارهای نوپا بهترین وضعیت را در بین سایر ۱۳ زیر شاخص مورد بررسی دارد(۹۹ از ۱۰۰)، توانایی شبکه سازی نیز بدترین وضعیت را در بین سایر ۱۳ زیر شاخص مورد بررسی دارد(نزدیک به صفر)

شاخص جهانی کارآفرینی

نمودار ۳: امتیاز عناصر شاخص جهانی کارآفرینی برای ایران(امتیاز از ۱۰۰)

چالش‌های دولتی در توسعه کارآفرینی
دولت یک حامی کلیدی در زیست‌بوم‌های توسعه‌یافته کارآفرینی است و در ایران نیز طی سال‌های گذشته با تغییر نگاه حاکمیتی به‌سوی نظام نوآوری و اقتصاد مقاومتی، حمایت از کسب‌وکارهای مولد و دانش‌محور یکی از اولویت‌های اجرایی در رونق اقتصاد پایدار در نظر گرفته شده است. با این حال دولت‌ را می‌توان یک سازمان بزرگ با قوانین پیچیده به دلیل تنوع فعالیت‌ها و مخاطبان تعریف کرد که غالبا دارای دغدغه‌های زیرساختی و اهداف بلندمدت و پایدار است. در مقابل کسب‌وکارهای نوپا، پرشتاب و چابک با محدودیت‌های جدی در تامین منابع روبرو هستند و فرآیندهای دولتی را به‌عنوان یک چالش مطرح می‌کنند. همواره به ما گفته‌اند که که دولت باید نقش محدودی در اقتصاد داشته باشد چراکه قادر نیست برندگان را انتخاب کند. خواه برندگان تکنولوژی های جدید، بخش‌های اقتصادی و یا بنگاه‌های خاص باشند. ولی چیزی که نادیده گرفته شده است این است که در بسیاری از موارد که دولت شکست خورده است، در تلاش بود که کاری انجام دهد که بسیار سخت‌تر از اقدامات کسب‌وکارهای خصوصی بود. خواه تلاش برای طولانی کردن شکوه یک صنعت (تجربه کنکورد و یا پروژه حمل‌و‌نقل مافوق‌صوت آمریکا)، و خواه تلاش فعالانه برای معرفی یک بخش(صنعت) تکنولوژیک جدید (اینترنت یا انقلاب IT).
عمل کردن در یک چنین محیط سختی، احتمال شکست را بالا می‌برد. حال، با ضربه زدن مداوم به دولت، توانایی آن را برای یک نماینده نوآور و تاثیرگذار بودن در جامعه را تضعیف می‌کنیم. نه‌تنها اینکه ما خیلی راحت دولت را به خاطر شکست‌هایش مقصر می‌دانیم بلکه ما سنجه‌های مناسبی را برای قضاوت عادلانه در مورد سرمایه‌گذاری‌های دولت، توسعه نداده‌ایم. به عنوان مثال سرمایه‌گذاری‌ مخاطره‌آمیز عمومی با سرمایه‌گذاری مخاطره‌آمیز خصوصی بسیار متفاوت است. سرمایه‌گذاری‌ مخاطره‌آمیز عمومی بیشتر متمایل است که در زمینه‌های دارای ریسک بالاتری انجام شود در حالی که صبر بیشتری را می‌طلبد و همچنین بازگشت سرمایه کمتری خواهد داشت. حال، نرخ بازگشت برای سرمایه‌گذاری عمومی با نرخ بازگشت سرمایه‌گذاری خصوصی بدون در نظر گرفتن این تفاوت‌ها مقایسه می‌شود.

منبع

The Global Entrepreneurship and Development Institute (2018) Global Entrepreneurship Index. https://thegedi.org/2018-global-entrepreneurship-index/

Drexler, M., Eltogby, M., Foster, G., Shimizu, C., Ciesinski, S., Davila, A., … & Pinelli, M. (2014). Entrepreneurial ecosystems around the globe and early-stage company growth dynamics. In Geneva: World Economic Forum.

Mazzucato, M. (2015). The Enterpreniual State. London: Anthem Press.

نظر بدهید