وضعیت اشتغال و تولید ایران در بخش کشاورزی

0
89

ناظر اقتصاد: کشورهای توسعه‌یافته عمدتا بخش کشاورزی کوچکی دارند، به عنوان مثال ۱.۶ درصد در آمریکا، ۰.۶ درصد در انگلستان و ۰.۹ درصد در آلمان (statisticstimes, 2015). با این که سهم بخش کشاورزی در کشورهای توسعه‌یافته پایین است، و در واقع این ایده را تداعی می‌کند که کشاورزی مانع توسعه است، واقعیت چیز دیگری می‌باشد. داگلاس گولین (۲۰۱۰) بیان می‌کند که تغییرات بخش کشاورزی اثرات فزاینده‌ای بر اقتصاد دارد. به طوری که افزایش در بهره‌وری بخش کشاورزی می‌تواند باعث افزایش به مراتب بیشتری در بهره‌وری سایر بخش‌ها شود. در واقع بخش‌ کشاورزی می‌تواند محرک توسعه اقتصادی کشورها (بخصوص کشورهای در حال توسعه) باشد (Gollin, 2010).

طهرانچیان (۱۳۸۷) با مطالعه داده‌های اقتصادی ایران از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۸۱، نشان داد که به ازای یک درصد افزایش ارزش افزوده بخش کشاورزی، به طور متوسط رشد اقتصادی به میزان ۱۳/۰ درصد افزایش می‌یابد که از این نظر کمتر از ضریب کشش رشد نسبت به ارزش افزوده بخش خدمات می‌باشد. همچنین برآوردهای او نشان می‌دهد که به ازای یک درصد افزایش سهم سرمایه‌گذاری بخش کشاورزی در کل سرمایه گذاری داخلی، تولید ملی به طور متوسط ۱۵/۰ درصد افزایش می‌یابد (طهرانچیان, ۱۳۸۷).

بخش کشاورزی ایران به عنوان یک کل می‌تواند به محور توسعه اشتغال کشور تبدیل شود. ایران به دلیل داشتن اقلیم‌های مختلف و خاک حاصلخیز از پتانسیل رشد فراوانی در بخش کشاورزی برخوردار است. به طوری که در حال حاضر نیز ایران در بخش کشاورزی و بخصوص باغداری جزو بزرگترین تولیدکنندگان جهانی است. اراضی کشاورزی ایران بنا به آمارهای سال ۱۳۹۳ به صورت نمودار سان برث (Sunburth) زیر می‌باشد. در حدود ۱۱ درصد از اراضی کشاورزی ایران را باغ‌ها و قلمستان‌ها تشکیل می‌دهند. که البته یک درصد آن را باغ‌های دیمی و نزدیک به ۱۰ درصد باغ‌های آبی تشکیل می‌دهند. ۸۹ درصد از اراضی کشاورزی را اراضی زراعی تشکیل می‌دهند. از اراضی زراعی نیز ۴۶ درصد دیم و ۳۶ درصد آبی هستند.

کشاورزی ایران
نمودار۱: سان برث توزیع اراضی ایران بر اساس نوع کشت

ایران به طور کلی رتبه ۸ تا ۱۰ تولید میوه در جهان را دارد. ایران در برخی از میوه‌ها از جمله انار، و میوه‌های «توت شکل» رتبه اول جهانی را دارا می‌باشد. در زمینه تولید سایر میوه‌های سردسیری نیز همواره رتبه زیر ۱۰ را داشته است. جدول زیر رتبه ایران در چند محصول باغی را نشان می‌دهد (اتحادیه باغداران, ۱۳۹۵).

جدول۱: رتبه ایران در تولید محصولات باغی در بین کشورهای جهان

همان طور که اشاره گشت، ایران در زمینه تولیدات باغی از جایگاه بین المللی ممتازی برخوردار است. به طوری که در ۱۸ گروه محصولات باغی رتبه زیر ۱۰ را در بین کشورهای جهان دارا می‌باشد. جدول زیر سهم بخش کشاورزی از اشتغال کشور را برای سال‌های مختلف نشان می‌دهد.

جدول۲: آمار اشتغال بخش کشاورزی در سال‌های مختلف

جمع‌بندی

همان طور که مشاهده می‌شود در گذر زمان سهم بخش کشاورزی از اشتغال ایران به مرور کاهش می‌یابد. همچنین نکته قابل توجه این است که بخش کشاورزی ۵۰ درصد از اشتغال روستایی را به خود اختصاص داده است. این مساله بیان‌گر این است که برای ارتقای سطح اشتغال روستاییان باید بیش از پیش به بخش کشاورزی توجه داشت.

ایران با داشتن کشاورزی عموما سنتی عملکرد خوبی در بین سایر کشورهای جهان داشته است. با این حال، وضعیت صنعت کشاورزی ایران نسبت به بسیاری از کشورهای پیشرفته و در حال توسعه‌ای چون ترکیه، برزیل یا چین از توسعه بسیار کمتری برخوردار است. در واقع می‌توان با مکانیزه‌تر کردن و علمی کردن کشاورزی ایران، هم باعث افزایش تولید و هم باعث افزایش اشتغال در این زمینه شد.

منابع:

statisticstimes. (2015). List of Countries by GDP Sector Composition. Retrieved from statisticstimes.com

Gollin, D. (2010). Handbook of Agricultural Economics. Handbook of Agricultural Economics, 3825-3866

طهرانچیان, ا. م. (۱۳۸۷). نقش کشاورزی در رشد اقتصادی ایران (۱۳۴۰: ۱۳۸۱): یک تحلیل اقتصاد سنجی. مجله اطلاعات سیاسی و اقتصادی, ۲۳۸-۲۴۳
اتحادیه باغداران. (۱۳۹۵). رتبه جهانی ایران در تولید میوه. بازیابی از وبسیات اتحادیه سراسری تعاونی های کشاورزی باغداران ایران

نظر بدهید