روند سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته در شرکت‌های نوپای حوزه خدمات مالی

0
104

ناظر اقتصاد: حوزه خدمات مالی نیز مانند بسیاری دیگر از صنایع، در حال تجربه یک دگرگونی اساسی است و به صورت مشخص، انقلاب دیجیتالی از کانال فین تک قواعد بازی در این حوزه را تغییر داده است. در این گزارش نیروها و روندهایی که ساختار و بنیان شرکت‌های نوپای حوزه خدمات مالی را دچار دگرگونی کرده و قواعد بازی را برای چند سال آینده تغییر اساسی خواهد داد مورد بررسی قرار می‌گیرند. همچنین، برخی از روندهای سرمایه‌گذاری بر روی استارت‌آپ‌های این حوزه و روند سرمایه‌گذاری صندوق‌های VC در شرکت‌های نوپای حوزه فین‌تک بحث می‌شود.

چشم انداز صنعت خدمات مالی

آمار دقیق و به روزی از اندازه صنعت خدمات مالی به دلیل تنوع و گستردگی زیربخش‌های آن (شامل بانکداری خرد، بانکداری شرکتی، بانکداری سرمایه‌گذاری، انواع مختلف بیمه، سرویس‌های پرداخت، سرویس‌های تامین مالی، مدیریت سرمایه‌گذاری‌ها و …) در مقیاس جهانی وجود ندارد، اما بر اساس تخمین‌های صورت گرفته توسط سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه (OECD) این صنعت در کشورهای توسعه یافته حدود ۲۰ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) را به خود اختصاص داده است.

تخمین صورت گرفته توسط مکنزی (۲۰۱۱) نیز نشان می‌دهد که بخش خدمات مالی (البته تنها ۳ بخش بانکداری خرد، بیمه عمر و بیمه اموال و حوادث) حدود ۶.۶ تریلیون دلار سالانه گردش مالی داشته و به طور متوسط در یک دهه آینده با نرخ رشد مرکب سالیانه ۶درصد (CAGR) رشد خواهد داشت. البته در همین گزارش به این نکته اشاره شده است که این ۳ بخش حدود ۶۰ درصد از صنعت بزرگ و متنوع خدمات مالی را تشکیل می‌دهند و در نتیجه می‌توان اندازه این صنعت در سال ۲۰۱۱ را حدود ۱۱ تریلیون دلار تخمین زد.

صندوق بین المللی پول (۲۰۱۴) نیز اندازه صنعت خدمات مالی دنیا در سال ۲۰۱۴ را حدود ۱۳.۱ تریلیون دلار تخمین زده است.

روندهای تکنولوژیک موثر بر آینده صنعت خدمات مالی

در اینکه بخش خدمات مالی در حال یک تغییر اساسی است هیچ شکی وجود ندارد. تجزیه و تحلیل‌های صورت گرفته توسط موسسه پی دبلیو سی (PWC، ۲۰۱۸) حکایت از این دارد که نیروهایی که نقش، ساختار و محیط رقابتی موسسات مالی را به نحوی بنیادین دستخوش تغییر و تحول خواهد داد به تفکیک ۳ زیربخش بانکداری خرد، بازار سرمایه و بخش مدیریت دارایی، شناسایی و انتخاب شده‌اند. اصلی‌ترین نیروهایی که آینده این بخش از اقتصاد را دستخوش تحول می‌کنند عبارتند از:

orangeفین تک و ظهور مدل های کسب وکاری جدید در این حوزه

تجزیه و تحلیل مصاحبه‌های عمیق صورت گرفته با مدیران ارشد حوزه خدمات مالی در دنیا در بخش بانکداری و سرویس‌های پرداخت، نشان می‌دهد که ۲۸ درصد از کل اندازه کسب و کار در معرض ریسک ناشی از شرکت‌های نوپای حوزه فین تک قرار دارد. در واقع پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که حدود ۳۰ درصد از کسب وکار این دو زیر بخش خدمات مالی تا سال ۲۰۲۰ در اختیار شرکت‌های نوپای فین تک قرار خواهد گرفت.

در حوزه بیمه و مدیریت ثروت و دارایی نیز پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که حدود ۲۲ درصد از این کسب و کارها تا سال ۲۰۲۰ در اختیار شرکت‌های نوپای حوزه اینشورتک و فین تک قرار خواهد گرفت.

orangeورود اقتصاد مصرف تسهیمی به تمامی بخش های خدمات مالی

در حال حاضر نیز پلتفرم‌های وام دهی همتا به همتا (Peer‌to‌peer lending) با مشارکت برخی بانک‌های سنتی و برخی شرکت‌های نوپای حوزه فین تک در برخی از کشورها مانند آمریکا، انگلستان و چین راه افتاده است. پیمایش جدید PWC هم نشان می‌دهد که ۴۴ درصد از افرادی که درآمد سالیانه کمتر از ۷۵ هزار دلار دارند به این سرویس‌های پرداخت همتا به همتای ارائه شده توسط شرکت‌های نوپای فین تک اعتماد دارند و این درصد اعتماد در افراد با درآمد سالانه بالای ۱۰۰ هزار دلار به حدود ۷۰ درصد می‌رسد.

از سال ۲۰۱۵ نیز سرویس‌های Apple Pay یا Samsung Pay با استفاده از فناوری NFC امکان تبدیل گوشی به کارت اعتباری را فراهم کرده‌اند. به عنوان نمونه نیز اپل اخیرا پتنت مربوط به یک برنامه کاربردی تحت آیفون را به ثبت رسانده است که امکان پرداخت‌های بین شخصی و همتا به همتا را با استفاده از آیفون و بدون دخالت هیچ بانکی فراهم می‌کند.

orangeفناوری بلاک چین

بلاک چین یک پایگاه داده توزیع شده است که به عنوان یک دفتر اطلاعاتی توزیع شده شناخته می‌شود. از این پایگاه داده توزیع شده می‌توان برای ثبت چیزهای مختلفی استفاده کرد که در حال حاضر رایج‌ترین کاربرد آن ارسال و دریافت پول است. هنگامی‌که دو نفر بخواهند برای یکدیگر پول انتقال بدهند، یک رکورد جدید ایجاد می‌شود که جزئیات آن تراکنش را مشخص می‌کند. این رکورد به صدها نفر از رایانه‌های دیگر که دارای یک کپی از رکورد هستند، ارسال می‌شود. این کامپیوترها تأیید می‌کنند که این معامله مجاز است و در نهایت آن‌ها قبل از تأیید رکورد، موافقت (یا مخالفت) می‌کنند که همه چیز در مورد معامله، مشروع است. این کار باید با همه کپی‌های اطلاعات مطابقت داشته باشد. ویژگی مشخصه این پایگاه داده آن است که دیگر هیچ نیازی به بانک یا شرکت مرکزی وجود ندارد و در واقع نیاز به هیچ واسطه‌ای نیست.

orangeانقلاب دیجیتالی

بررسی‌ها نشان دهنده آن است که یک گذار اساسی به سمت کانال‌های دیجیتالی در دنیا در حال شکل‌گیری است. پیمایش سال ۲۰۱۷ PWC از صنعت بانکداری نشان داده است که در حال حاضر ۴۶ درصد از مشتریان دیگر از رفتن به شعبات چشم پوشی کرده و کارهای بانکی خود را با تلفن های هوشمند، تبلت و دیگر برنامه‌های کاربردی آنلاین انجام می‌دهند.

پیمایش سال ۲۰۱۷ شرکت مشاوره بین و شرکا (Bain &Company) در خصوص رضایت مشتری نیز نشان داده که میزان رضایت مشتریان از شرکت‌های بیمه‌ای که فرایندهای خود را دیجیتالی نموده‌اند بیشتر از شرکت‌های بیمه سنتی است.

orangeسایر موارد

تبدیل شدن هوش مشتری (Customer intelligence) به اصلی‌ترین متغیر پیش‌بین برای فروش و سودآوری در حوزه خدمات مالی
پیشرفت‌هایی در زمینه هوش مصنوعی و رباتیک
تبدیل شدن رایانش ابری به اصلی‌ترین مدل زیرساختی
تبدیل شدن ریسک‌های امنیت سایبری به اصلی‌ترین ریسک موسسات مالی
تبدیل شدن آسیا به اصلی‌ترین مرکز نوآوری‌های قابل توسعه در حوزه خدمات مالی
جلب شدن توجهات نهاد مقرراتی و ناظر به سمت تکنولوژی‌های این حوزه

بررسی روند سرمایه‌گذاری در شرکت‌های نوپای حوزه خدمات مالی

شرکت‌ها به منظور توجه همزمان به فعالیت‌های اکتشافی و استخراجی و به منظور بهینه‌سازی الگوی تخصیص منابع خود، به سرمایه‌گذاری در شرکت‌های نوپایی که مدل‌های کسب وکاری نوآورانه ارائه داده و قواعد بازی را تغییر می‌دهند روی آورده‌اند. بررسی‌های صورت گرفته توسط موسسه CBinsights از سال ۲۰۱۰ تا فصل سوم ۲۰۱۷ بیشترین میزان سرمایه‌گذاری صورت گرفته بر روی شرکت‌های نوپا در حوزه شرکت‌های نوپای اینترنتی بوده است. در واقع در این دوره زمانی حدود ۳۷۳.۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری توسط نهادهای مختلف (صندوق های سرمایه‌گذاری خطرپذیر، صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی، شرکت‌های سرمایه اختصاصی (PE)، سرمایه‌گذاران فرشته و …) بر روی شرکت‌های نوپای حوزه اینترنت صورت گرفته است. پس از حوزه اینترنت، به ترتیب حوزه‌های موبایل و تلکام (۱۷۷.۵ میلیارد دلار)، بهداشت و درمان (۱۵۹ میلیارد دلار) و انرژی (۱۴۴ میلیارد دلار) رتبه های بعدی جذب سرمایه را به خود اختصاص داده‌اند. این میزان برای حوزه خدمات مالی برابر با ۹۷ میلیارد دلار بوده است.

در دوره ۲۰۱۰ تا سه ماهه سوم ۲۰۱۷ شرکت‌های نوپای بخش مالی به صورت کلی موفق به جذب حدود ۹۷ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری شده‌اند. از این حیث پس از حوزه اینترنت، موبایل و تلکام، بهداشت و درمان و انرژی رتبه ۵ را در خصوص جذب سرمایه در اختیار دارد. در واقع در طی این دوره حدود ۳۲۳۶ معامله سرمایه‌گذاری بر روی شرکت‌های نوپای این حوزه انجام شده است.

روند سرمایه گذاری بر روی شرکت های نوپای حوزه فین تک

روند سرمایه‌گذاری‌ها بر روی شرکت‌های نوپای فین تک در سالیان اخیر شتاب فزاینده‌ای گرفته است، به نحوی که در فصل سوم سال ۲۰۱۷ میزان سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته توسط نهادهای مختلف (صندوق‌های سرمایه گذاری خطرپذیر (VC)، صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی (CVC)، و ادغام و اکتساب(M&A) هر چند از نظر تعداد معامله کاهش یافته است اما میزان آن‌ها به ۸.۲ میلیارد دلار رسیده است. در فصل چهارم سال ۲۰۱۷ نیز میزان سرمایه‌گذاری صورت گرفته توسط نهادهای مختلف به ۸.۷ میلیارد دلار و ۳۰۷ معامله رسیده است. با انتشار گزارش عملکردی مربوط به فصل چهارم سال ۲۰۱۷ توسط موسسه کی پی ام جی (۲۰۱۸) مشخص گردید که به طور تقریبی در سال ۲۰۱۷ مجموع کل سرمایه‌گذاری صورت گرفته توسط بازیگران مختلف در اکوسیستم فین تک به حدود ۳۱ میلیارد دلار رسیده است. این موضوع در شکل زیر نشان داده شده است.

نمودار۱: سرمایه‌گذاری جهانی(سرمایه‌گذاری خطرپذیر، خطرپذیر شرکتی و ادغام و اکتساب) در شرکت‌های فین‌تک

در نمودار زیر درصد سرمایه‌گذاری صورت گرفته به تفکیک مراحل در خصوص شرکت‌های نوپای حوزه فین تک نشان داده شده است.

نمودار۲: درصد سرمایه‌گذاری صورت گرفته به تفکیک مراحل در خصوص شرکت‌های نوپای حوزه فین تک

همانطور که از نمودار بالا مشخص است بیشترین میزان سرمایه گذاری صورت گرفته در شرکت های نوپای حوزه فین تک از جنس سرمایه فرشته بوده است و پس از آن سرمایه‌گذاری از نوع سری A رتبه بعدی را به خود اختصاص داده است.

روند سرمایه‌گذاری صندوق های VC در شرکت های نوپای حوزه فین تک

میزان سرمایه‌گذاری صورت گرفته توسط صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه (VC) بر روی شرکت‌های نوپای فین تک در سال۲۰۱۷ به حدود ۱۶.۶ میلیارد دلار رسیده است. روند سرمایه‌گذاری صورت گرفته توسط این صندوق‌ها در شرکت‌های نوپای حوزه فین تک در نمودار زیر نشان داده شده است.

نمودار۳: روند سرمایه‌گذاری صورت گرفته توسط صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر در شرکت‌های نوپای حوزه فین تک

نتیجه‌گیری

در گزارش حاضر، به بررسی روند سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته در شرکت‌های نوپای حوزه خدمات مالی پرداخته شد. یافته‌ها حکایت از این دارند که حوزه خدمات مالی نیز مانند بسیاری دیگر از صنایع در حال تجربه یک دگرگونی اساسی است و به صورت مشخص انقلاب دیجیتالی از کانال فین تک قواعد بازی در این حوزه را تغییر داده است. ظهور مدل‌های کسب وکاری جدید در این حوزه، ورود اقتصاد تسهیمی در تمامی بخش‌های خدمات مالی، فناوری بلاک چین، انقلاب دیجیتالی و … از اصلی‌ترین روندهای پیشران در این زمینه است. نادیده گرفتن این روندهای دگرگون کننده بخش خدمات مالی به قیمت از صحنه خارج شدن کسب و کار تمام می‌شود. به همین دلیل است که بنگاه‌های شناخته شده و معروف دنیا در این حوزه نسبت به این محرک‌ها بی تفاوت نبوده و توانمندی‌های لازم به منظور بهره‌برداری از این فرصت‌های جدید را در خود ایجاد کرده و از ابزارهای مختلف پیگیری فعالیت‌های اکتشافی در این خصوص استفاده کرده‌اند.

نظر بدهید