آیا بندر چابهار معاف از تحریم است؟!

0
30

ناظر اقتصاد : بعد از حمله تروریستی روز گذشته در بندر چابهار انبوه تحلیل‌ها حول یک گزاره مرکزی منتشر شد. «بندر چابهار بندری است که از تحریم‌های آمریکا معاف شده و هدف از حمله ایجاد ناامنی در این نقطه است.»

اما آیا واقعا چابهار (این بندر اقیانوسی مهم و راهبردی) معاف از تحریم است؟

بر خلاف تصور رسانه‌ای مرسوم معافیت‌های تحریمی اعطا شده توسط آمریکا نه لزوما به معنای معافیت ایران از تحریم آمریکا در آن موضوع خاص بلکه به معنای معافیت طرف خارجی استفاده کننده یا ذینفع در آن پروژه یا موضوع، از تبعات تحریم است. به بیان دیگر بخش مهمی از هنر کارشناسان خزانه‌داری آمریکا طراحی معافیت‌ها به نحوی است که منافعی برای ایران ایجاد نکند. فلذا مفهوم معافیت (Exemption) با آن چه افکار عمومی ایران تصور می‌کند عمیقا فاصله دارد و فراتر از آن سند زدن معافیت‌ها از تحریم به عنوان موفقیت ایران بیش از حد غیرطبیعی است. روزآمد ترین مثال در این زمینه بندر چابهار است.

جدا از آن که در مجموعه مستندات اوفک هنوز گایدلاینی درباره معافیت بندر چابهار وجود ندارد و بلحاظ فنی اساسا معافیتی که همه جشن آن را گرفته‌اند فعلا محقق نشده، اظهارات دفتر دولت آمریکا هم به خوبی نشان می‌دهد بفرض وقوع این معافیت به نحوی هوشمندانه محدود خواهد بود.

عقلا هم تصور آن که بخشی از خاک ایران عموماً از تحریم‌های بیمه، کشتیرانی، مالی،… معاف باشد باطل است چرا که وجود چنین روزنه‌ای در یک بندر اقیانوسی ساختار تحریم‌های لجستیک ایران را کلا فرو می‌پاشد.
فراتر از این همه طرف آمریکایی به صراحت مشخص کرده که این معافیت صرفا با دو هدف اعطا می‌شود: تکمیل بندر چابهار و راه‌آهن متصل به آن، انتقال میعانات ایران به افغانستان. پس اساسا معافیت هنوز متولد نشده، در دو زمینه است و تصور انتقالات و تجارت آزاد در چابهار بدوا غلط است.

۱- در واقع این معافیت به هند کمک می‌کند تا زیرساخت‌های خود را تکمیل کند (تا بعد درباره نحوه عمل چابهار تصمیم گرفته شود)

۲- این معافیت! منابع مورد نیاز افغانستان را هم تامین می‌کند. چرا که معافیت راه‌آهن متصل به چابهار هم بصراحت برای صادرات کالاهای غیرتحریمی به افغانستان! ذکر شده است. خود این جمله نشان می‌دهد بخشی از معافیت مورد اشاره (که عملا بر ای افغانستان است نه ایران) نیازمند استقرار یک تیم ارزیاب تحریم با همکاری اپراتور هندی در داخل بندر چابهار برای دروازه‌بانی کالا به سمت افغانستان است.

۳- درباره انتقال میعانات ایران به افغانستان که آمریکا به آن مجوز می‌دهد هم عملا بدون این معافیت همین حالا این صادرات در جریان است و بدلایل جغرافیایی عملا امکان ممانعت از آن وجود ندارد. این مجوز دادن صرفا تلاش برای ایجاد یک خط کنترل شده از صادرات میعانات (با ملحقات معمول آن از جمله اسکرو اکانت) در جوار و رقابت با خط صادراتی موجود را به ذهن متبادر می‌کند که هم دسترسی افغانستان را به میعانات دو چندان کند و هم دستاویزی برای کنترل خرجکرد بخشی از این عواید اکنون موجود ایران فراهم می‌کند.

در واقع مجموعه‌ای از تامین حداکثری منافع هند و افغانستان در کنار تلاش حداکثری بر ممانعت از بهره بردن ایران از منافع بندر اقیانوسی موجود در خاک خودش در تارو پود این پیش معافیت موجود است که هرگز بدرستی مورد توجه رسانه‌های ایرانی قرار نگرفته است.

نظر بدهید