روند تامین مالی کسب و کارهای کوچک و متوسط

0
557

ناظراقتصاد: گزارش پیش رو، چکیده گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی(OECD) با عنوان “تامین مالی کسب و کارهای کوچک و متوسط و کارآفرینان” می‌باشد که در سال ۲۰۱۷ منتشر کرده است. رویکرد این گزارش رتبه‌بندی و مقایسه کشورهای عضو در زمینه اعطای تسهیلات به کسب و کارهای کوچک و متوسط و نیز مقایسه وضعیت فعلی با شرایط قبل از وقوع بحران ۲۰۰۸ می‌باشد. در ادامه برخی از شاخص‌هایی را که OECD بررسی نموده را انتخاب و مورد بحث قرار خواهیم داد.

• توسعه های اخیر اعطای وام به کسب و کارها
وام‌دهی به کسب و کارهای کوچک و متوسط(SMEs) در سال ۲۰۱۵ روند رو به جلو و قابل قبولی را داشته است. این در حالی است که در سال ۲۰۱۳، از هر ۲۰ کشور فقط ۶ کشور افزایش در میزان وام ارائه شده به SME ها را اعلام می‌کردند. این میزان به ۹ کشور در سال ۲۰۱۴ و ۱۱ کشور در سال ۲۰۱۵ ارتقا پیدا کرد. برای مثال، حجم وام تخصیص داده شده به SME ها در فنلاند به ۲۳ درصد در سال ۲۰۱۵ افزایش یافته است(پس از ۷ سال نزول متوالی). میانگین نرخ رشد سالانه کشورهای درگیر از ۲.۶- در سال ۲۰۱۳ به ۰.۱- در سال ۲۰۱۴ و سپس به ۶.۴ درصد در سال ۲۰۱۵ ارتقا یافته است، که این افزایش نشان دهنده تحولات اساسی در حوزه تامین مالی کسب و کارهای کوچک و متوسط است(نمودار۱).
تامین مالی                  نمودار۱: نرخ رشد سال به سال وام دهی به SME ها در کشورهای OECD

در سال ۲۰۱۵ روندها حکایت از آن دارد که بهبودی کلی و عمومی در وام های برجسته به SME ها وجود داشته است، البته این بهبود به آرامی بوده و در بین کشورهای مختلف متفاوت است. در سال ۲۰۱۴ فقط ۱۰ کشور از ۳۱ کشور عضو نرخ رشد منفی در وام‌های اعطایی به SME ها را تجربه کرده‌اند، که این میزان در سال ۲۰۱۳ شامل ۱۴ کشور می‌شد و این روند در سال ۲۰۱۵ نیز خود رانشان داد(۱۰ کشور نرخ رشد منفی داشته اند). به علاوه سطح رشد وام در سال ۲۰۱۵( با تعداد ۱۷ کشور) از سال ۲۰۱۴ پیشی گرفت. نمودار شماره(۲) نشان دهنده میزان وام‌های اعطایی است. در این نمودار چنانچه ملاحظه می‌شود میانگین ارزش وام‌های برجسته اعطایی به SME ها از ۰.۵۴ درصد در سال ۲۰۱۳ به ۱.۳۷ درصد در سال ۲۰۱۴ و نیز ۱.۶۴ درصد در سال ۲۰۱۵ افزایش داشته است. در برخی از کشورهای نوظهور رشد وام‌های اعطایی کاهش داشته است. در شیلی، کلمبیا، مالزی، صربستان و ترکیه میزان وام‌های اعطایی در سال ۲۰۱۵ نسبت به سال ۲۰۱۴ کاهش داشته است. رشد آهسته تر اعطای تسهیلات در این کشورها می‌تواند از نرخ رشد دورقمی در این اقتصادها پایدارتر باشد، لذا نبایستی ضرورتاً این میزان رشد را به عنوان توسعه منفی به شمار آورد.

تامین مالینمودار۲: رشد(نرخ رشد سال به سال) در وام های برجسته اعطایی به SME ها

در سال ۲۰۱۵ شرایط اعتباری سهولت بیشتری پیدا کرده است، اما بایستی توجه نمود که تفاوت آشکاری در بین کشورها در این زمینه وجود دارد. میانگین نرخ بهره وام‌های اعطایی به SME ها در سال ۲۰۱۵ تقریبا برای تمامی کشورها کاهش یافته است(به ویژه به دلیل سیاست های پولی انبساطی). نرخ بهره SME نسبت به سال ۲۰۰۸ بیش از ۲ برابر کاهش داشته است. این کاهش نرخ بهره در برخی کشورها مانند فرانسه، لوگزامبورگ و بلژیک بیش از ۳ برابر بوده است(نسبت به سال ۲۰۰۸). نظر سنجی طرف تقاضا نیز نشان می دهد که در اکثر کشورها تسهیل دریافت اعتبار روندی رو به رشد را طی می کند(مهم‌ترین شاهد این ادعا نیز کاهش در نرخ بازپرداخت با تاخیر وام می باشد) به طور هم زمان، تفاوت‌های زیادی بین کشورها وجود دارد و در برخی از کشورهایی که تاثیر بیشتری از بحران مالی دریافت کرده بودند، استانداردهای اعتباری تا حد زیادی نسبت به دیگر کشورها سخت گیرانه تر بوده و نرخ بهره وام‌ها نیز بیشتر است. این کشورها شامل یونان، ایرلند، پرتغال، مجارستان و اسلوونی می‌باشد. همچنین در کشورها نوظهوری که نرخ تورم بالاتری دارند(مانند برزیل، شیلی، کلمبیا، مالزی، روسیه، صربستان و تایلند نرخ بهره در سال ۲۰۱۵ بیش از ۲ برابر میانگین محاسبه شده قرار دارد(نمودار ۳).
تامین مالی

نمودار۳: تغییر در نرخ بهره SME ها، ۲۰۱۲ -۲۰۱۵

• شکاف بین هزینه های اعتباری SME ها و کسب و کارهای بزرگ زیاد است
در حالی که متوسط نرخ بهره بین شرکت های بزرگ و متوسط، به طور پیوسته طی سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۴(با اندکی افول در سال۲۰۱۳) افزایش یافته است، این ارزش در سال ۲۰۱۵ از ۱.۴۸ به ۱.۳۹(نقطه درصدی) کاهش یافته است. کاهش نرخ بهره شرکت‌های بزرگ را بیش از شرکت‌های کوچک منتفع کرده است. در سال ۲۰۰۸ میانگین نرخ بهره ای که SME ها بایستی پرداخت می‌کردند ۱۴.۹ درصد بیش از چیزی بود که شرکت‌های بزرگ متعهد به پرداخت آن بودند، در حالی که در سال ۲۰۱۵، این درصد در ۵۶% بوده است.
تامین مالی

نمودار۴: نرخ بهره اعمال شده برای وام‌های در یافتی SME ها و شرکت‌های بزرگ

از سال ۲۰۰۸ که بحران اقتصادی منطقه را فراگرفته بود، تاخیر در وام‌های دریافتی به عنوان روندی غالب در بسیاری از کشورها تبدیل شده بود. این روند برای پس از دوره بحران توسط اکثر کشورهای عضو کاهش داشته است. در سال ۲۰۱۵، طبق داده‌های در دسترس تاخیر پرداخت در بیش از دو سوم کشورهای شرکت کننده در این زمینه کاهش یافته است. علاوه بر این، تاخیر پرداخت در بلژیک، شیلی و پرتغال بیش از ۳۰ درصد و در دانمارک و هلند بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته است. این روند بر خلاف سال های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۳ می باشد. در این سال ها اکثر کشورها با افزایش تاخیر در پرداخت B2B مواجه شده بودند. داده ها همچنین بیانگر این نکته اند که رفتار کنش گران در معاملات B2B در بین کشورهای مختلف یکسان نبوده و تفاوت هایی با همدیگر دارند.

• نرخ ورشکستگی SME ها مسیر کاهش خود را در سال ۲۰۱۵ ادامه داده است.
شرایط نسبتاً مناسب اقتصاد کلانی تاثیر قابل ملاحظه‌ای بر کاهش ورشکستگی SME ها داشته است. برای اولین بار در سال ۲۰۱۳ نرخ ورشکستگی کسب و کارهای کوچک و متوسط به میزان ۵.۳ درصد کاهش داشت این روند در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ با کاهش ۶.۹ درصدی ادامه پیدا کرده و در ماه ژانویه سال ۲۰۱۵ به میزان ۹.۰۷ درصد رسید. نرخ ورشکستگی در ۲۰ کشور مورد بررسی کاهش و در ۹ کشور( شامل استرالیا، کلمبیا، دانمارک، فرانسه، لوگزامبورگ، پرتغال، روسیه، سویس و ترکیه). در چین، مجارستان، هلند و اسپانیا، تعداد ورشکستگی‌ها بیش از ۲۰ درصد (در سال ۲۰۱۵)، و در یونان بیش از ۴۰ درصد کاهش داشته است. در استرالیا، اتریش، کانادا، دانمارک، یونان، ژاپن، کره، بریتانیا و ایالات متحده نیز نرخ ورشکستکی از سال ۲۰۰۷ در پایین ترین میزان خود قرار گرفته است.
تامین مالی

نمودار۵: روند ورشکستگی از سال ۲۰۰۷-۲۰۱۵

سرمایه گذاری مخاطره پذیر(VC) در تعدادی از کشورها پایین بوده و در سال ۲۰۱۵ نسبت به سال قبل از وقوع بحران وضعیت نامناسب‌تری دارد با وجود این که سرمایه گذاری جهانی در VC بین سال های ۲۰۱۴-۲۰۱۵ افزایش ۱۴.۲ درصدی داشته است. این میزان رشد غالبا در ایالات متحده توسعه یافته است(در ایالات متحده طی دوره مشابه سرمایه گذاری در VC به میزان ۱۷.۱ درصد افزایش یافته است). از این رو ایالات متحده آمریکا جایی است که بازار سرمایه گذاری خطر پذیر(VC) در آنجا به خوبی توسعه یافته است. طبق داده های در دسترس، در بسیاری از کشورها سرمایه گذاری خطر پذیر طی دوره ۲۰۰۸-۲۰۰۹ به شدت افت پیدا کرده بود، و متعاقبا از الگوی شفافی پیروی نمی‌کند(به استثنای اندک رشد در سال ۲۰۱۱). با این حال، در سال ۲۰۱۵ فعالیت‌های مبتنی بر سرمایه‌گذاری خطر پذیر در بسیاری از کشورها به طور قابل توجهی کاهش پیدا کرد و متوسط ارزش خود را به پایین ترین سطح خود از سال ۲۰۰۷ رساند. استرلیا، هنگ کنگ، کره، جمهوری اسلواکی و ایالات متحده از جمله کشورهایی هستند که فعالیت‌های مبتنی بر سرمایه گذاری خطر پذیر در آنها نسبت به سال ۲۰۰۸ بیشتر است.

جدول۱:سرمایه گذاری خطر پذیر(۲۰۰۷-۲۰۱۵؛ میلیون دلار)

کشور        سال۲۰۰۷۲۰۰۸۲۰۰۹۲۰۱۰۲۰۱۱۲۰۱۲۲۰۱۳۲۰۱۴۲۰۱۵درصد تغییر (۲۰۱۴-۲۰۱۵)
استرلیا۶۸۰۷۵۵.۸۵۳۲.۷۳۶۷.۸۲۴۶.۵۳۳۱.۳۲۵۲.۹۲۶۵.۹۲۸۸.۵۸.۵
اتریش۱۰۹.۳۷۴.۴۱۰۵.۴۵۷.۷۱۳۰.۳۵۴.۷۸۳.۹۸۲.۰۱۲۲.۹۴۹.۸
بلژیک۲۴۷.۵۱۷۱.۶۲۱۶.۶۱۰۹.۸۱۲۶.۷۱۲۱.۱۱۱۸.۸۱۵۸.۳۶۸.۳-۵۶.۸
کانادا۱۸۲۷.۸۱۸۲۹.۶۱۸۲۵.۶۰.۲-
جمهوری چک۵.۷۴۶.۶۳۹.۲۳۰.۵۱۴.۶۶.۷۳.۸۷.۴۱.۸۷۵.۰-
دانمارک۲۸۴.۳۲۷۹.۳۱۱۴.۲۹۱.۱۱۷۴.۱۱۰۱.۰۱۰۶.۷۸۷.۵۸۶.۳۱.۳-
استونی۲.۶۵.۵۳.۸۷.۷۱.۸۷.۷۸.۲۹.۹۴.۱۵۸.۳-
فنلاند۱۸۰.۹۱۷۵.۸۱۲۶.۳۱۳۱.۱۱۱۹.۱۱۰۱.۶۱۷۱.۱۱۶۳.۷۱۱۸.۲۲۷.۸-
فرانسه۱۴۰۳.۲۱۵۹۹.۷۱۱۷۱.۹۹۹۵.۲۸۷۸.۱۷۲۷.۸۹۰۵.۸۸۲۳.۷۷۵۷.۹۸.۰-
یونان۲۶.۰۴۷.۹۲۳.۲۶.۶۱۳.۷۰.۰.۰.۰۶.۴۰.۳۰.۰
مجارستان۱۴.۴۱۸.۸۱.۷۲۳.۷۵۵.۶۸۴.۱۲۲.۲۴۲.۶۲۷.۷۳۵.۱-
ایرلند۱۱۸.۱۱۳۴.۷۱۰۵.۸۶۱.۲۷۸.۲۱۱۸.۴۱۵۰.۷۱۲۰.۰۸۴.۰۳۰.۰-
رژیم صهیونیستی(اسرائیل)۱۱۹۶.۰۱۳۹۵.۰۷۳۹.۰۸۸۴.۰۱۲۲۸.۰۸۶۷.۰۸۹۵.۰۱۱۶۵.۰
ایتالیا۱۷۹.۲۱۶۳.۲۸۸.۱۹۷.۱۹۶.۱۱۰۱.۶۸۰.۷۴۴.۳۵۱.۳۱۶.۰
ژاپن۹۳۵.۱۱۲۸۹.۶۱۵۵۳.۷۱۲۸۴.۶۱۸۶۲.۸۱۱۰۵.۳
کره۷۹۸.۹۴۹۵.۵۳۹۷.۶۵۲۷.۳۶۳۳.۲۶۰۶.۶۶۳۵.۵۸۶۵.۶۱۰۸۷.۴۲۵.۶
لهستان۳۸۳.۹۴۴۰.۰۲۳۶.۹۱۹۴.۵۲۳۶.۹۲۳۲.۴۲۵۹.۰۲۵۷.۷۱۸۰.۵۳۰.-
نیوزلند۶۰.۲۶۵.۵۲۱.۲۶۸.۰۲۸.۹۲۱.۷۴۴.۹۴۶.۳۴۳.۶۵.۸-
نروژ۳۵۶.۶۲۳۱.۹۱۶۷.۳۲۲۷.۰۱۷۳.۹۱۵۱.۵۹۴.۶۱۲۵.۰۶۲.۲۵۰.۲-
پرتغال۱۴۰.۴۸۹.۸۴۷.۴۷۳.۰۱۶.۵۲۱.۵۵۰.۴۶۵.۴۶۵.۱۰.۵-
روسیه۱۰۸.۳۱۶۱.۸۱۲۳.۸۱۵۳.۳۲۷۲.۲۱۵۲.۰۲۴۶.۰۱۲۵.۰۵۹.۰۵۲.۸-
اسلواکی۱.۵۰.۰۰.۳۲.۷۰.۰۰.۰۰.۰۶.۲۹.۹۵۸.۹
اسلونی۰.۷۴.۲۲.۵۱.۵۳.۲۱.۷۵.۳۳.۳۱.۵۵۴.۹-
اسپانیا۴۶۸.۰۸۶۶.۳۲۲۷.۴۱۵۴.۶۲۱۰.۷۱۵۰.۱۱۳۸.۸۱۳۳.۶۱۷۳.۶۲۹.۹
سوئد۵۶۴.۰۵۶۰.۷۳۰۰.۰۳۳۸.۶۳۴۴.۹۲۸۷.۲۳۰۷.۰۳۸۴.۲۱۸۰.۸۵۲.۹-
سوئیس۳۷۹.۴۲۴۹.۲۳۱۲.۹۲۴۰.۷۲۸۰.۳۲۳۳.۴۲۴۳.۸۲۲۴.۱۲۸۹.۳۲۹.۱
بریتانیا۲۰۵۵.۹۲۲۳۷.۷۱۰۸۹.۵۱۰۲۱.۲۱۱۱۲.۸۸۴۵.۷۷۵۸.۳۱۱۲۶.۶۹۵۱.۹۱۵.۵-
ایالات متحده آمریکا۳۲۱۳۶.۷۳۰۴۳۱.۸۲۰۳۳۴.۵۲۳۵۱۷.۹۲۹۹۰۵.۴۲۷۷۰۳.۰۳۰۲۸۲.۸۵۰۹۹۲.۹۵۹۶۹۸.۵۱۷.۱
ارزش میانگین۲۱۴.۲۱۱۷۳.۶۹۱۲۶.۲۹۱۳۱.۱۰۱۷۳.۹۱۱۲۱.۰۹۱۴۴.۷۷۱۲۹.۳۳۸۵.۱۹۷.۹۹-

منبع

OECD. Publishing. (2017). Financing SMEs and Entrepreneurs 2014: An OECD Scoreboard.

نظر بدهید