تحلیل رشد اقتصادی نیمه نخست سال ۱۳۹۵

0
583

بر اساس نتایج حساب‏های ملی فصلی مرکز آمار ایران، منتشر شده در تاریخ ۱۸ دی ماه ۱۳۹۵، تولید ناخالص داخلی کشور در پایان شهریور ۱۳۹۵ به رقم ۶۵۱ هزار میلیارد تومان رسیده و نرخ رشد محصول ناخالص داخلی بر اساس قیمت های سال پایه ۱۳۷۶ در این مدت در مقایسه با نیمه نخست ۱۳۹۴، برابر با ۶.۵۲ درصد بوده است.
رشد اقتصادی اعلام شده از سوی بانک مرکزی برای دوره مذکور ۷.۴ درصد بوده است. پیش از این هم گروه اقتصاد کلان و مدل‌سازی مرکز پژوهش‌های مجلس که یکی از مراجع اصلی پیش‌بینی رشد اقتصادی در کشور است نوید رشد ۶.۶ درصدی در سال ۱۳۹۵ را داده بود. صندوق بین‌المللی پول هم اخیراً پیش‌بینی خود را به ۶.۶ درصد افزایش داده است. مجموع برآوردها نشان می‌دهد که سال ۱۳۹۵ همراه با رشد بالا خواهد بود. از سال ۱۳۸۶ تحقق رشد اقتصادی ۷.۴ درصدی در شش‌ماهه اول بی‌سابقه بوده است و از دهه ۷۰ نیز تنها در سه سال دیگر یعنی سال‌های ۱۳۷۵، ۱۳۸۲ و ۱۳۸۶ نرخ رشد شش‌ماهه از سال ۱۳۹۵ بالاتر بوده است (نمودار ۱).
                                    نمودار ۱: رشد اقتصادی شش ماهه اقتصاد ایران ۱۳۹۵-۱۳۷۰
monitoreconomy_ir-economic-growth-1

طی این مدت گروههای اصلی شامل رشته فعالیتهای گروه کشاورزی ۵.۹ درصد، گروه صنعت ۹.۱۴ درصد و گروه خدمات ۵ درصد رشد داشته‌اند. سهم فعالیت‌های اصلی در تولید ناخالص داخلی کشور برای گروه کشاورزی ۱۷ درصد، گروه صنعت ۳۰.۷ درصد و خدمات ۵۱.۷ درصد بوده و سهم فعالیت استخراج نفت خام و گاز طبیعی از تولید ناخالص داخلی در مدت مورد بررسی ۷.۵۴ درصد بوده است.
عوامل اصلی تحقق رشد ۶.۵۲ درصدی در این مدت به ترتیب اهمیت شامل فعالیت استخراج نفت خام و گاز طبیعی ۲.۱۵ واحد درصد، صنعت ۰.۷۴ واحد درصد، حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات ۰.۷۴ درصد و عمده و خرده فروشی، هتل و رستوران ۰.۶ واحد درصد، بوده‏اند که در مجموع ۴.۲۴ واحد درصد یا ۶۵ درصد از رشد این مدت را محقق کردند. رشداقتصادی بدون نفت در این مدت حدود ۴.۴ واحد درصد است.
فعالیت سایر معادن (معادن باستثنای نفت خام و گاز طبیعی) و ساختمان به ترتیب با رشد‌های منفی ۴.۷ درصد و ۹.۷ درصد در نیمه اول ۱۳۹۵، در مجموع سهم منفی ۰.۳۸ واحد درصدی در رشد این مدت، دارا بوده‌اند.

               جدول ۱: محصول ناخالص داخلی و ارزش‌افزوده رشته فعالیت‌های اقتصادی کشور در نیمه نخست ۱۳۹۵
monitoreconomy_ir-economic-growth-2
تحلیل تولید ناخالص داخلی کشور در نیمه نخست ۱۳۹۵ از منظر اجزای هزینه نهایی (جدول ۲)، نشان می‌دهد که از منظر هزینه‌ها، تحقق رشد ۶.۵۲ درصدی در این مدت ناشی از رشد ۷۸ درصدی خالص صادرات و واردات (صادرات نفتی) بوده که سهم آن در تحقق رشد ۶.۵۲ درصدی برابر با ۱۰.۴۸ واحد درصد بوده است. عوامل مصرف بخش خصوصی با رشد ۲.۷۱ درصدی و مصرف دولتی نیز با رشد حدود ۷ درصدی، نقش مثبتی در افزایش تولید ناخالص داخلی در این مدت دارا بوده‌اند.
عوامل منفی رشد اقتصادی در نیمه ابتدایی سال ۱۳۹۵ شامل افزایش تغییرات موجودی انبار و اشتباهات آماری با سهم منفی ۴.۵ واحد درصدی و کاهش ۹.۳ درصدی تشکیل سرمایه ثابت ناخالص با سهم منفی ۲.۱ واحد درصدی است. تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در دو بخش ماشین آلات با رشد منفی ۹.۱ درصدی و در بخش ساختمان با رشد منفی ۹.۴ درصدی در این مدت همراه بوده است.

                     جدول ۲: محصول ناخالص داخلی کشور به تفکیک اجزای هزینه نهایی در نیمه نخست ۱۳۹۵
monitoreconomy_ir-economic-growth-3
سرمایه‌گذاری معمولاً به عنوان موتور محرک چرخه‌های تجاری و رشد اقتصادی شناخته می‌شود. همان‏طور که مشاهده می‌گردد برای پنجمین سال پیاپی رشد این بخش منفی می‌باشد. این موضوع را می‌توان از رشد اقتصادی منفی بخش ساختمان که سهم اصلی در سرمایه‌گذاری را دارد، ملاحظه کرد. به دلیل کاهش مخارج سرمایه‌گذاری دولت در نتیجه مشکلات بودجه‌ای و کاهش سرمایه‌گذاری بخش‌های تولیدی به دلیل فقدان چشم‌انداز مثبت، نرخ بالای سودهای بانکی و برخی چالش‌های ساختاری رشد اقتصادی بخش ساختمان و سرمایه‌گذاری منفی است.
برای تکرار تجربه رشد بالای پنج درصد در سال بعد انجام سرمایه‌گذاری‌های جدید در بخش‌های مختلف ضروری است که در حال حاضر چشم‌انداز روشنی از آن وجود ندارد. با این حال، همچنان امکان رشد بخش‌های مرتبط با خودروسازی، پتروشیمی، خدمات عمومی، تجارت و خرده‌فروشی و عمده‌فروشی و… وجود دارد که ممکن است رشد حدود سه تا چهاردرصدی را برای اقتصاد ایران به دنبال داشته باشند.

نظر بدهید