پتانسیل اشتغال در صنعت سنگ‌‌های ساختمانی در ایران

0
294

ناظر اقتصاد : در این گزارش، بر صنعت سنگ‌‌های ساختمانی و پتانسیل موجود در برخی از استان‌های کشور مروری خواهیم داشت. بر اساس آمارهای موجود، در حال حاضر ۱۲۰۰ معدن فعال سنگ تزئینی در کشور وجود دارد که اگر برای هر معدن حداقل ۱۵ نفر پرسنل در نظر داشته باشیم و برای هر یک از ۵۰۰۰ واحد فرآوری سنگ نیز ۲۰ نفر پرسنل در نظر بگیریم، درخواهیم یافت اشتغال‌زایی بسیار بالایی در این صنف وجود دارد (سازمان نظام مهندسی معدن استان کرمانشاه، ۱۳۹۶).

در سال ۱۳۷۸ صادرات سنگ‌های تزئینی ایران ۱۲۵ میلیون دلار بود، درحالی‌که ترکیه تنها ۱۰۵ میلیون دلار صادرات داشته است. اما در سال ۲۰۱۶ ترکیه ۲.۳ میلیارد دلار سنگ صادر می‌کند درحالی‌که ایران علی‌رغم تمام امکانات موجود صرفاً توانسته ۲۴۰ میلیون دلار سنگ تزئینی به خارج از مرزهایش صادر کند. بااین‌وجود، با توجه به تولید حدود ۱۵ میلیون تن سنگ خام و حدود ۱۱۰ میلیون مترمربع تولید سنگ فرآوری‌شده در کشور، ایران در رتبه چهارم تولید و صادرات سنگ‌های تزئینی پس از کشورهای چین، هند و ترکیه قرارگرفته است.

به‌طورکلی، معادن سنگ‌های ساختمانی یک‌چهارم از معادن شناسایی‌شده کشور را تشکیل می‌دهند و این مسئله زمانی بیشتر حائز اهمیت می‌شود که به تنوع فوق‌العاده موجود در نوع سنگ‌های استخراجی از این معادن پی می‌بریم. در دیگر کشور‌های رقیب مانند برزیل و هند تنها یک نوع سنگ معدن (گرانیت) و در ایتالیا تنها معدن سنگ مرمریت یافت می‌شود. نقشه شماره (۱)، پراکندگی معادن سنگ ایران را نمایش می‌دهد.

پتانسیل اشتغال در صنعت سنگ‌های ساختمانی در ایراننمودار ۱ – پراکندگی معادن سنگ در ایران

با توجه به این نقشه، کمربند سنندج-سیرجان و کمربند ارومیه-پل‌دختر بیشترین تمرکز معادن سنگ را دارند. همچنین استان‌های خراسان رضوی و خراسان جنوبی دارای معادن متعددی از نوع سنگ گرانیت و مرمریت هستند. بااین‌حال طبق این نقشه، منطقه تلاقی رشته‌کوه‌های زاگرس و البرز بیشترین تعداد معادن سنگ را دارا است. کمربند ارومیه-پل‌دختر بیشتر شامل سنگ تراورتن است. درحالی‌که کمربند سنندج سیرجان عمدتاً شامل معادن مرمریت و گرانیت می‌باشد. در ادامه پتانسیل‌های موجود در برخی از استان‌های کشور، در این زمینه را موردبررسی قرار می‌دهیم.

استان اصفهان

۵۰ درصد از معادن استان اصفهان به معادن سنگ ساختمانی اختصاص دارد و با داشتن تعداد ۱۴۸ معدن سنگ ساختمانی متمرکزترین استان ازلحاظ تعداد معادن سنگ ساختمانی است. این استان با تولید سالانه ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تن سنگ ساختمانی، در رتبه نخست کشوری ازلحاظ حجم تولید سنگ قرار دارد. وجود ۲ هزار واحد سنگ‌بری در استان اصفهان سبب شده این استان به‌عنوان مرکز سنگ و فرآوری سنگ‌های ساختمانی کشور شناخته شود. این واحدهای سنگ‌بری، بیش از ۵۰ درصد سنگ‌های ساختمانی موردنیاز کشور را تولید می‌کنند (دیجی سنگ، ۱۳۹۶).

پتانسیل اشتغال در صنعت سنگ‌های ساختمانی در ایراننمودار ۲ – تعداد معادن تراورتن فعال و غیرفعال به تفکیک استان

استان اصفهان با دارا بودن ۸۹ معدن سنگ تراورتن بالاترین تعداد معادن از این نوع سنگ را در بین استان‌های کشور دارا است و قرار گرفتن استان اصفهان در ناحیه مرکزی کشور و دسترسی مناسب و آسان به سایر استان‌ها، حاشیه امنیت بالا و وجود نیروهای ماهر و مدیران باسابقه درخشان را می‌توان ازجمله مزیت‌های سرمایه‌گذاری در صنعت سنگ این استان نام برد (دیجی سنگ، ۱۳۹۶).

استان آذربایجان غربی

آذربایجان غربی با تولید سالانه بیش از ۴۰۰ هزار تن انواع سنگ ساختمانی ازلحاظ تنوع در انواع سنگ تولیدی دارای اهمیت بالایی است. معادن سنگ‌های ساختمانی موجود در این استان، متعدد و دارای تنوع بالایی می‌باشند، ازجمله می‌توان به سنگ‌های مرمر، مرمریت و گرانیت اشاره کرد که نمونه‌های منحصربه‌فرد آن صرفاً در این استان یافت می‌شوند. در استان آذربایجان غربی ۴۳۷ فقره معدن دارای پروانه بهره‌برداری می‌باشند، که تعداد ۱۸۱ پروانه مربوط به معادن سنگ‌ ساختمانی می‌باشند. سالانه بیش از ۴۰۰ هزار تن انواع سنگ‌های ساختمانی در آذربایجان غربی تولید و روانه بازارهای مصرف می‌شود. گرانیت، نرم‌بر، سینیت، بازالت، مرمر، تراورتن، مرمریت و چینی مهم‌ترین سنگ‌های ساختمانی استخراج‌شده از معادن این استان هستند و به دلیل موقعیت مناسب این استان و فاصله نزدیک آن به کشورهای عراق، ترکیه، آذربایجان و ارمنستان، سالانه بیش از ۴۰ درصد محصولات این استان چه به‌صورت خام و چه به‌صورت فرآوری‌شده به خارج از کشور صادر می‌شود .آمار شاغلین در معادن و صنایع فرآوری سنگ در این استان بیش از ۸ هزار نفر است. استان آذربایجان غربی پس از استان خراسان رضوی با داشتن ۶۴ معدن سنگ گرانیت دومین استان ازلحاظ ازدحام معادن گرانیت است (دیجی سنگ، ۱۳۹۶).

پتانسیل اشتغال در صنعت سنگ‌های ساختمانی در ایراننمودار ۳ – تعداد معادن گرانیت فعال و غیرفعال به تفکیک استان

آذربایجان شرقی

مهم‌ترین و معروف‌ترین شهر این استان در صنعت سنگ ساختمانی آذرشهر است. معادن سنگ ساختمانی آذرشهر و تراورتن‌های سرخ‌رنگ آن از شهرت جهانی برخوردار است و در جهان بی‌همتا است. تعداد ۵۲ معدن سنگ در این شهر به ثبت رسیده است. معادن آذرشهر را می‌توان به ۹ نوع سنگ تقسیم‌بندی نمود که بیشتر آن‌ها سنگ‌های گردویی، لیمویی و قرمز می‌باشند. سنگ تراورتن سرخ‌رنگ آذرشهر دارای شهرت جهانی بوده و از نادرترین سنگ‌های ساختمانی است. شهرستان آذرشهر با دارا بودن ۴۰ معدن فعال، یکی از مراکز مهم تولید سنگ در کشور است و تنها شرکت کانی‌سازی سنگ قرمز تراورتن در جهان در معدن سردارآباد این شهرستان فعال است. بخشی از سنگ‌های استخراج ‌شده معادن آذرشهر به ‌صورت خام صادر و بقیه آن نیز در کارخانه‌های سنگ‌بری شهرستان و استان آذربایجان شرقی فرآوری می‌شوند و تعداد ۱۰ هزار نفر در معادن و کارخانه‌های سنگ‌بری این شهرستان مشغول به کار می‌باشند. این شهرستان در فاصله ۵۰ کیلومتری جنوب تبریز قرار دارد (دیجی سنگ، ۱۳۹۶).

استان لرستان

بیشتر معادن استان لرستان معادن سنگ‌های ساختمانی می‌باشند، استان لرستان با داشتن حدود یک‌چهارم ذخایر سنگ‌های ساختمانی کشور در ردیف استان‌های حائز رتبه نخست در این زمینه قرار دارد. و مجموع تعداد معادن سنگ‌های مرمریت و چینی آن ۶۸ فقره و بیشترین تعداد معدن در بین استان‌های کشور است. این استان با معادن غنی سنگ خود و استخراج سالانه بیش از یک‌میلیون تن سنگ، ۲۸ درصد از ذخایر صنعت سنگ ایران و ۳ درصد از ذخایر سنگ دنیا را در اختیار دارد (دیجی سنگ، ۱۳۹۶).

پتانسیل اشتغال در صنعت سنگ‌های ساختمانی در ایراننمودار ۴ – تعداد معادن مرمریت و چینی فعال و غیرفعال به تفکیک استان

تعداد فراوان معادن سنگ ساختمانی و کارخانه‌های سنگ‌بری در این استان باعث اشتغال افراد زیادی به این صنعت شده است و برخی آمارها از اشتغال نزدیک به ۱۷هزار نفر در این بخش حکایت دارند. در حدود ۲۵درصد نیاز سنگ‌های ساختمانی کشور در این استان تولید می‌شود. کارخانه‌های سنگ‌بری این استان نیز دارای قدمتی طولانی می‌باشند و به دلیل موقعیت مناسب شهر الیگودرز تمرکز این سنگ‌بری‌ها در این شهرستان است. و به همین دلیل در این استان، الیگودرز به شهر سنگ شهرت یافته است (دیجی سنگ، ۱۳۹۶).

نتیجه‌گیری

معادن سنگ‌های ساختمانی یک‌چهارم از معادن شناسایی‌شده در ایران را تشکیل می‌دهند. این معادن دارای تنوع بالایی می‌باشند که به‌نوبه خود در جهان کم‌نظیر است، همچنین پراکندگی آن در استا‌ن‌های مختلف فرصت مناسبی برای ایجاد اشتغال و ارزش‌افزوده ایجاد می‌کند. آمارهای ارائه‌شده نشان می‌دهد که مدیریت در این بخش ضعیف بوده و فعالیت‌های بیشتری باید درزمینهٔ بهره‌برداری از این ثروت ملی صورت پذیرد.

نظر بدهید